जागिर गुमेपछि के गर्ने?

जागिर गुम्नु आर्थिक, व्यावहारिक र मानसिक रूपमा कठिन हुन सक्छ। तर चाँडै सही कदम चाल्दा आफ्नो अधिकार सुरक्षित गर्न, आम्दानीको सहायता लिन र नयाँ काम खोज्ने प्रक्रियालाई व्यवस्थित बनाउन सकिन्छ।

जागिर समाप्त भएको सूचना पाएपछि सबैभन्दा पहिले आफ्नो अन्तिम तलब, बिदाभत्ता (feriepenger) र NAV मा गर्नुपर्ने कामहरूको हिसाबकिताब जाँच्नुपर्छ।

यदि तपाईंको नर्वेमा बस्ने अधिकार जागिरसँगै जोडिएको छ भने, आफ्नो बसाइको अनुमति (oppholdstillatelse) का सर्तहरू पनि तुरुन्त बुझ्नुपर्छ।

जागिरको अन्तिम दिनसम्म नपर्खनुहोस्। अवकाशको सूचना (Oppsigelse) पाएलगत्तै कागजातहरू सुरक्षित गर्नुहोस् र NAV मा दर्ता भई बेरोजगारी भत्ताको तयारी सुरु गरिहाल्नुहोस्।

१. लिखित 'Oppsigelse' (अवकाश पत्र) अनिवार्य
स्थायी रोजगारी सामान्यतया आफैं समाप्त हुँदैन। रोजगारदाताले जागिर अन्त्य गर्न लिखित सूचना दिनुपर्छ। यस्तो सूचना वस्तुगत र उचित कारणमा आधारित हुनुपर्छ, जस्तै सम्झौताको गम्भीर उल्लङ्घन वा कम्पनीको कर्मचारी कटौती (nedbemanning)।

पत्र पाएपछि मुख्य रूपमा पत्र लिखित हो वा होइन, जागिर निकाल्नुको कारण, अन्तिम काम गर्ने मिति, र सूचना अवधि (oppsigelsestid) यकिन गर्नुहोस्।

कारण चित्तबुझ्दो नभए रोजगारदातासँग लिखित प्रस्टीकरण माग्न सकिन्छ।

२. हतारमा आफैं राजीनामा नदिनुहोस्
रोजगारदाताले "तपाईं आफैंले राजीनामा दिनु राम्रो हुन्छ" भन्दैमा दबाबमा आएर हस्ताक्षर नगर्नुहोस्। आफैंले राजीनामा दिँदा NAV बाट पाइने भत्तामा नकारात्मक असर पर्न सक्छ।

दबाब आएमा तुरुन्त हस्ताक्षर नगरी सम्झौताको प्रतिलिपि माग्ने, ट्रेड युनियन (fagforening) सँग कुरा गर्ने वा कानुनी सल्लाह लिनु बुद्धिमानी हुन्छ।

रोजगारदाताको पत्र बुझेको भनी हस्ताक्षर गर्नु र आफैंले राजीनामा दिनु फरक कुरा हुन्।

३. 'Oppsigelsestid' (सूचना अवधि) को नियम
यो भनेको पत्र पाएदेखि रोजगारी औपचारिक रूपमा समाप्त नहुँदासम्मको अवधि हो, जुन तपाईंको रोजगार सम्झौता वा कानुनबाट तय हुन्छ। यो अवधिमा तपाईं अझै कर्मचारी हुनुहुन्छ र काम गर्ने तथा तलब पाउने अधिकार जारी रहन्छ।

रोजगारदातासँग अन्तिम काम गर्ने दिन, बाँकी बिदाको प्रयोग, अन्तिम तलब आउने दिन, र उपकरण फिर्ता गर्ने मिति बारे लिखित रूपमै स्पष्ट हुनुहोस्।

४. निर्णय गलत लागेमा तुरुन्त कानुनी सहायता
कुनै स्पष्ट कारण नदिइएको, राजीनामा दिन दबाब दिइएको, वा बिरामी/गर्भवती भएकै कारण जागिर गुमेको शंका लागेमा तुरुन्त सहायता लिनुहोस्। रोग वा सुत्केरी बिदा आफैंमा जागिर निकाल्ने आधार हुन सक्दैन।

रोजगारदाताको निर्णयविरुद्ध उजुरी गर्ने समयसीमा छोटो हुने भएकाले ढिला नगरी ट्रेड युनियन वा वकिलसँग सम्पर्क राख्नुहोस्।

५. NAV मा काम खोज्ने व्यक्तिका रूपमा दर्ता
काम गुमेपछि NAV मा 'arbeidssøker' (काम खोज्ने व्यक्ति) का रूपमा दर्ता हुनु अनिवार्य छ। दर्ता भएपछि NAV ले तपाईंलाई खाली पदको जानकारी र आवश्यक तालिम दिन सक्छ।

नर्वेमा कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार भएको जोसुकैले BankID जस्ता डिजिटल आइडी प्रयोग गरी NAV को वेबसाइट (nav.no) मार्फत यो दर्ता गर्न सक्छन्।

६. 'Dagpenger' (बेरोजगारी भत्ता) का लागि छुट्टै आवेदन
काम खोज्ने व्यक्तिको रूपमा दर्ता गर्नु र भत्ताको आवेदन दिनु फरक प्रक्रिया हुन्। दर्ता गरेपछि भत्ताका लागि छुट्टै आवेदन दिनुपर्छ।

यसका लागि तपाईंको काम गर्ने समय कम्तीमा ५० प्रतिशत घटेको, पछिल्लो १२ महिनामा न्यूनतम तोकिएको आम्दानी भएको (हाल १.५ G वा पछिल्लो ३ वर्षमा ३ G), र सक्रिय रूपमा काम खोजिरहेको हुनु अनिवार्य छ। दुवै प्रक्रिया पूरा गरेपछि मात्र सहायता सुरु हुने भएकाले आवेदन दिन ढिलाइ नगर्नुहोस्।

७. 'Meldekort' (पाक्षिक विवरण) पठाउन नबिर्सनुहोस्
भत्ताको आवेदन दिएपछि निर्णय नआउन्जेल पनि हरेक १४ दिनमा 'meldekort' पठाउनुपर्छ। यसमा तपाईंले कति घण्टा काम गर्नुभयो, बिरामी भएको अवधि र अझै काम खोजिरहेको हो वा होइन भन्ने जानकारी NAV लाई दिनुपर्छ।

यो कार्ड पठाउन ढिला गरेमा भुक्तानी रोकिने वा दर्ता नै खारेज हुने जोखिम हुन्छ।

८. 'Reell arbeidssøker' (सक्रिय काम खोज्ने व्यक्ति)
भत्ता पाउन तपाईं जुनसुकै बेला काम सुरु गर्न तयार रहेको सक्रिय व्यक्ति हुनुपर्छ। यसको अर्थ नर्वेका विभिन्न स्थानमा काम स्वीकार्न सक्ने र NAV सँग समन्वयमा रहने भन्ने हो।

बिरामी पर्दा, विदेश जाँदा वा कामको घण्टा फेरबदल हुँदा NAV लाई तुरुन्त जानकारी गराउनुपर्छ।

९. अन्तिम तलब, बिदाको पैसा र प्रमाणपत्र (Attest)
जागिर सकिनुअघि अन्तिम नियमित तलब, अतिरिक्त समयको पैसा, बाँकी बोनस र विदाभत्ता (feriepenger) को हिसाब माग्नुहोस्।

साथै, काम गरेको अवधि र प्रकृतिको विवरणसहितको 'attest' लिन नबिर्सनुहोस्। रोजगार सम्झौता र तलबका कागजहरू आफ्नै व्यक्तिगत र सुरक्षित स्थानमा सेभ गरेर राख्नुहोस्।

१०. कम्पनी टाट पल्टिएमा (Konkurs)
कम्पनी टाट पल्टिएको खण्डमा तपाईंको बाँकी तलब र बिदाको पैसा पनि जोखिममा पर्न सक्छ। तर यस्तो बेला NAV को 'lønnsgarantiordning' (तलब ग्यारेन्टी योजना) ले निश्चित सर्त पूरा भएमा ती रकमहरू समेट्न सक्छ।

यसका लागि नियुक्त लिक्विडेटर (bostyrer) सँग सल्लाह लिई समयमै दाबी प्रस्तुत गर्नुपर्छ।

११. 'Oppsigelse' र 'Permittering' बीचको फरक
Oppsigelse ले रोजगारी पूर्ण रूपमा अन्त्य गर्छ भने Permittering अस्थायी व्यवस्था हो। कामको अभाव अस्थायी छ भने कम्पनीले permittering गर्न सक्छ, जहाँ रोजगार सम्बन्ध कायमै रहन्छ र निश्चित सर्त पूरा गरे भत्ता (dagpenger) पाइन्छ।

तपाईंलाई दिइएको पत्रमा कुन शब्द प्रयोग भएको छ, त्यसमा विशेष ध्यान दिनुहोस्।

१२. भिसा वा बसाइको अनुमति (UDI का सर्त)
यदि तपाईंको नर्वे बस्ने अनुमति विशेष काम वा दक्ष कामदार (Skilled worker) भिसासँग जोडिएको छ भने जागिर गुम्दा बसाइमै असर पर्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा आफ्नो अनुमतिपत्रका सर्तहरू जाँच्ने र नयाँ रोजगारदाता खोजेर नयाँ आवेदन दिनुपर्ने/नपर्ने यकिन गर्न UDI को नियम बुझिहाल्नुहोस्।

भिसाको म्याद सकिन लागेको छ भने कुनै पनि हालतमा ढिलो नगर्नुहोस्।

यो गाइड सामान्य जानकारीका लागि हो। Oppsigelse, dagpenger र oppholdstillatelse सम्बन्धी नियम व्यक्तिगत परिस्थिति, सम्झौता र अनुमति को प्रकारअनुसार फरक हुन सक्छ। आफ्नो अवस्थाबारे NAV, Arbeidstilsynet, UDI, fagforening वा योग्य कानुनी सल्लाहकारसँग सम्पर्क गर्नुहोस्।