ओभरटाइम र अतिरिक्त तलब

नर्वेजियनमा ओभरटाइमलाई ओभेर्तीद (overtid) भनिन्छ। कानुनले तोकेको सामान्य काम गर्ने समयभन्दा बढी काम गरिएको समयलाई कानुनी रूपमा ओभरटाइम मानिन्छ।

सामान्यतया काम गर्ने समयको कानुनी सीमा २४ घण्टाको अवधिमा बढीमा ९ घण्टा र सात दिनको अवधिमा बढीमा ४० घण्टा हुन्छ।

केही सिफ्ट र रात्रिकालीन काममा साप्ताहिक सीमा ३६ वा ३८ घण्टा हुन सक्छ। काम गर्ने समयको औसत गणना गर्ने छुट्टै लिखित व्यवस्था भएमा कुनै दिन वा हप्ताको सीमा फरक पनि हुन सक्छ।

मेरआरबाइड र ओभरटाइमबीच के फरक छ?

रोजगार सम्झौतामा तोकिएको समयभन्दा बढी, तर कानुनले तोकेको सामान्य समयको सीमाभित्र गरिएको अतिरिक्त कामलाई मेरआरबाइड (merarbeid) भनिन्छ।

उदाहरणका लागि, तपाईंको नियमित कार्यदिन ७ घण्टा ३० मिनेटको छ र तपाईंले एक दिन ८ घण्टा ३० मिनेट काम गर्नुभयो भने, अतिरिक्त एक घण्टा सामान्यतया मेरआरबाइड हुन्छ। कानुनी रूपमा ओभरटाइम भने २४ घण्टाभित्र ९ घण्टाभन्दा बढी काम गरेपछि सुरु हुन सक्छ।

मेरआरबाइड गरेबापत कानुनले स्वतः ४० प्रतिशत ओभरटाइम भत्ता दिने व्यवस्था गरेको हुँदैन। तर रोजगार सम्झौता वा तारिफआफताले (tariffavtale) मा राम्रो व्यवस्था भएमा नियमित समयभन्दा बढी काम सुरु हुनेबित्तिकै ओभरटाइम भत्ता पाइने हुन सक्छ।

ओभरटाइम गर्दा कति अतिरिक्त रकम पाइन्छ?

कानुनी रूपमा ओभरटाइम मानिने कामका लागि सामान्य तलबसँगै कम्तीमा ४० प्रतिशत अतिरिक्त भत्ता पाउनुपर्छ। यसको अर्थ ओभरटाइम गरेको समयका लागि सामान्य घण्टाको तलबको कम्तीमा १४० प्रतिशत रकम पाइन्छ।

रोजगार सम्झौता वा सामूहिक सम्झौतामा ५०, १०० प्रतिशत वा अन्य उच्च दरको भत्ता तोकिएको हुन सक्छ। कानुनले सबै कर्मचारीलाई साँझ, राति, सप्ताहन्त वा सार्वजनिक बिदामा स्वतः १०० प्रतिशत भत्ता दिनैपर्ने सामान्य नियम बनाएको छैन। यस्तो उच्च दर पाउने अधिकार प्रायः रोजगार सम्झौता, सामूहिक सम्झौता वा कार्यस्थलको आन्तरिक व्यवस्थाबाट आउँछ। कानुनी न्यूनतम ओभरटाइम भत्ता ४० प्रतिशत हो।

ओभरटाइमको रकम कसरी गणना हुन्छ?

मानौँ, तपाईंको सामान्य तलब प्रतिघण्टा २५० क्रोनर छ र तपाईंले कानुनी रूपमा ओभरटाइम मानिने दुई घण्टा काम गर्नुभयो भने न्यूनतम ४० प्रतिशत ओभरटाइम भत्ता यसरी गणना हुन्छ:

• सामान्य प्रतिघण्टा तलब: २५० क्रोनर
• ४० प्रतिशत अतिरिक्त भत्ता: १०० क्रोनर
• ओभरटाइमको प्रतिघण्टा रकम: ३५० क्रोनर
• दुई घण्टाको कुल रकम: ७०० क्रोनर

यस उदाहरणमा दुई घण्टाको सामान्य तलब ५०० क्रोनर र अतिरिक्त भत्ता २०० क्रोनर हुन्छ। त्यसैले ओभरटाइमको कुल रकम ७०० क्रोनर हुन्छ।

मासिक तलब पाउने कर्मचारीको सामान्य प्रतिघण्टा तलब कसरी निकालिन्छ भन्ने कुरा रोजगार सम्झौता, काम गर्ने साप्ताहिक समय वा सामूहिक सम्झौतामा निर्भर हुन सक्छ। त्यसैले लोनस्लीप र रोजगार सम्झौतामा प्रयोग गरिएको गणना जाँच्नुहोस्।

५० वा १०० प्रतिशत भत्ता कहिले पाइन्छ?

५० वा १०० प्रतिशत ओभरटाइम भत्ता पाउने समय कार्यस्थलअनुसार फरक हुन्छ। उच्च दर निम्न अवस्थामा लागू हुन सक्छ:

• साँझ वा रातिको ओभरटाइम
• सप्ताहन्तमा गरिएको काम
• आइतबार वा सार्वजनिक बिदामा गरिएको काम
• तोकिएको समयभन्दा लामो ओभरटाइम
• तारिफआभताले समेटेको कार्यस्थल

तर यी दर सबै कार्यस्थलमा समान हुँदैनन्। तपाईंले कति प्रतिशत भत्ता पाउनुहुन्छ भन्ने कुरा रोजगार सम्झौता, तारिफआभताले, कर्मचारी पुस्तिका वा तलबसम्बन्धी आन्तरिक नियममा जाँच्नुहोस्। कानुनी रूपमा ओभरटाइम भएको अवस्थामा भत्ता भने ४० प्रतिशतभन्दा कम हुन सक्दैन।

ओभरटाइमको सट्टा बिदा लिन मिल्छ?

रोजगारदाता र कर्मचारीबीच लिखित सम्झौता भएमा ओभरटाइम गरेको घण्टाको सट्टा पछि बिदा लिन सकिन्छ। यसलाई आवस्पासेरिङ (avspasering) भनिन्छ।

तर ओभरटाइमको समय सट्टा बिदाका रूपमा लिए पनि कम्तीमा ४० प्रतिशत अतिरिक्त भत्ता रोजगारदाताले रकमकै रूपमा तिर्नुपर्छ। अतिरिक्त भत्तालाई बिदामा परिवर्तन गरेर हटाउन मिल्दैन।

उदाहरणका लागि, तपाईंले दुई घण्टा ओभरटाइम गर्नुभयो भने लिखित सहमतिअनुसार पछि दुई घण्टा बिदा लिन सक्नुहुन्छ। तर ती दुई घण्टाका लागि पाउनुपर्ने कम्तीमा ४० प्रतिशत अतिरिक्त भत्ता तलबमा आउनुपर्छ।

रोजगारदाताले जहिले पनि ओभरटाइम लगाउन सक्छ?

सक्दैन। ओभरटाइम नियमित वा स्थायी व्यवस्था हुनु हुँदैन। विशेष र सीमित अवधिको आवश्यकता हुँदा मात्र रोजगारदाताले ओभरटाइम लगाउन सक्छ।

उदाहरणका लागि:

• कर्मचारी अचानक बिरामी भएर जनशक्ति कम हुँदा
• अप्रत्याशित रूपमा कामको चाप बढ्दा
• सामान, मेसिन वा उत्पादनमा क्षति हुने जोखिम हुँदा
• कुनै विशेष समयसीमा पूरा गर्नुपर्ने हुँदा
• मौसम वा सिजनका कारण अस्थायी रूपमा काम बढ्दा

ओभरटाइमको आवश्यकता अस्थायी हुनुपर्छ। काम सधैँ ओभरटाइममै निर्भर छ भने रोजगारदाताले जनशक्ति वा कामको व्यवस्थापन सुधार गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

कति ओभरटाइम गर्न लगाउन सकिन्छ?

सामान्य नियमअनुसार रोजगारदाताले एक कर्मचारीलाई:

• सात दिनमा बढीमा १० घण्टा
• लगातार चार हप्तामा बढीमा २५ घण्टा
• ५२ हप्ताको अवधिमा बढीमा २०० घण्टा ओभरटाइम लगाउन सक्छ।

सामूहिक सम्झौता वा Arbeidstilsynet को विशेष अनुमतिका आधारमा केही अवस्थामा सीमा बढाउन सकिन्छ।

यो ओभरटाइमको सीमा हो, कुल काम गर्ने समय होइन। कुल काम गर्ने समय, दैनिक तथा साप्ताहिक आराम र विभिन्न कामको प्रकृतिसम्बन्धी थप सीमा पनि लागू हुन सक्छन्।

ओभरटाइम गर्न अस्वीकार गर्न मिल्छ?

स्वास्थ्यसम्बन्धी वा अन्य गम्भीर सामाजिक कारण भएमा कर्मचारीले नियमित समयभन्दा बढी कामबाट छुट माग्न सक्छ।

कामलाई क्षति नपुर्‍याई पछि गर्न वा अर्को कर्मचारीबाट गराउन सकिने अवस्थामा पनि कर्मचारीले छुट माग्दा रोजगारदाताले त्यसलाई स्वीकार गर्नुपर्ने हुन सक्छ। १८ वर्षमुनिका कर्मचारीलाई ओभरटाइम गर्न लगाउन पाइँदैन।

अतिरिक्त तलब नपाएमा के गर्ने?

तपाईंले ओभरटाइमको सही रकम नपाएको शङ्का लागेमा:

1. काम सुरु र समाप्त गरेको समयको आफ्नै विवरण राख्नुहोस्।
2. सिफ्ट सूची, टाइमसिट, एसएमएस, इमेल र व्यवस्थापकबाट आएका निर्देशन सुरक्षित राख्नुहोस्।
3. तलब पर्ची र रोजगार सम्झौता जाँच्नुहोस्।
4. रोजगारदातासँग लिखित रूपमा गणनाको विवरण माग्नुहोस्।
5. कर्मचारी प्रतिनिधि वा ट्रेड युनियनसँग सहयोग माग्नुहोस्।
6. आवश्यक परेमा Arbeidstilsynet सँग नियमबारे मार्गदर्शन लिनुहोस्।

रोजगारदातालाई कर्मचारीको काम गर्ने समयको नियमित विवरण राख्ने जिम्मेवारी हुन्छ। ओभरटाइम गरिएको थियो कि थिएन भन्ने विवादमा आफ्नै समय विवरण र लिखित निर्देशन महत्त्वपूर्ण प्रमाण बन्न सक्छ।

ध्यान दिनुपर्ने मुख्य कुरा

• नियमित समयभन्दा बढी काम गरेको सबै समय कानुनी रूपमा ओभरटाइम हुँदैन।
• कानुनी सीमाभित्र गरिएको अतिरिक्त काम मेरआरबाइड हुन सक्छ।
• कानुनी ओभरटाइमका लागि कम्तीमा ४० प्रतिशत अतिरिक्त भत्ता पाइन्छ।
• ५० वा १०० प्रतिशत भत्ता रोजगार वा सामूहिक सम्झौतामा निर्भर हुन सक्छ।
• ओभरटाइमको सट्टा बिदा लिए पनि अतिरिक्त भत्ता रकममै तिर्नुपर्छ।
• ओभरटाइम स्थायी व्यवस्था बनाउन पाइँदैन।
• आफ्नो समय, सिफ्ट र ओभरटाइमको विवरण सुरक्षित राख्नुहोस्।
• रोजगार सम्झौता र कार्यस्थलको सामूहिक सम्झौता सधैँ जाँच्नुहोस्।

नोट: काम गर्ने समय र ओभरटाइमको दर रोजगार सम्झौता, सिफ्ट व्यवस्था वा सामूहिक सम्झौताअनुसार फरक हुन सक्छ। आफ्नो अवस्थाबारे निश्चित हुन रोजगारदाता, कर्मचारी प्रतिनिधि, ट्रेड युनियन वा Arbeidstilsynet सँग सम्पर्क गर्नुहोस्।