पारिवारिक बसोबास अनुमति (डिपेन्डेन्ट) हुँदा सम्बन्ध टुटे के गर्ने?

नर्वेमा श्रीमान्, श्रीमती वा सँगै बस्ने पार्टनरसँगको सम्बन्धका आधारमा पारिवारिक बसोबास अनुमति (Family Immigration Permit) पाउनुभएको छ भने सम्बन्ध टुटेपछि आफ्नो अनुमति के हुन्छ भन्ने चिन्ता हुनु स्वाभाविक हो। यद्यपि, छुट्टै बस्न थालेकै दिन नर्वे छोड्नुपर्दैन। तपाईंको हालको अनुमति, बच्चा, काम, पढाइ वा दुर्व्यवहारजस्ता व्यक्तिगत परिस्थितिहरूले तपाईंको नर्वे बसाइको अगाडिको बाटो तय गर्छन्।

आफ्नो अनुमतिको आधार यकिन गर्नुहोस्

पहिले आफ्नो बसोबास कार्ड वा UDI बाट आएको निर्णयपत्र हेर्नुहोस्। त्यहाँ तपाईंको अनुमति सामान्य पारिवारिक आप्रवासन नियमअन्तर्गत हो कि युरोपेली आर्थिक क्षेत्र (EEA) सम्बन्धी नियमअन्तर्गत हो भन्ने खुलाइएको हुन्छ।

यदि तपाईंको अनुमति सम्बन्धका आधारमा दिइएको हो भने, नवीकरण गर्दा सामान्यतः सम्बन्ध र सँगै बस्ने अवस्था कायम रहेको हुनुपर्छ। छुट्टै बस्न थालेपछि त्यही व्यक्तिसँगको सम्बन्ध देखाएर पारिवारिक अनुमति नवीकरण गर्न मिल्दैन। यद्यपि, तपाईंको बच्चा नर्वेमा छ/छैन, स्थायी बसोबास अनुमति छ/छैन, सम्बन्धमा हिंसा भएको थियो/थिएन वा तपाईंले काम/पढाइका आधारमा अर्को अनुमति लिन सक्नुहुन्छ/हुन्न भन्ने कुराले नयाँ विकल्पहरू खुलाउन सक्छन्।

के छुट्टै बस्नासाथ अनुमति तुरुन्तै समाप्त हुन्छ?

बसोबास कार्डमा म्याद बाँकी छ भन्दैमा आफ्नो अवस्थालाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। जुन सम्बन्धका आधारमा अनुमति दिइएको हो, त्यसमा परिवर्तन आएपछि UDI ले तपाईंको अवस्थाबारे थप जानकारी माग्न सक्छ।

सम्बन्ध टुटेको अवस्थामा अनुमति सकिने मितिसम्म पर्खनुभन्दा समयमै आफ्ना विकल्पहरू खोज्नु सुरक्षित हुन्छ। नयाँ अनुमतिका लागि आवेदन, कागजात सङ्कलन र प्रहरीमा भेट्ने समय मिलाउन लामो समय लाग्न सक्छ।

UDI ले सामान्यतः अनुमति सकिनुभन्दा कम्तीमा तीन महिनाअघि नै नवीकरण वा नयाँ प्रक्रिया सुरु गर्न सल्लाह दिन्छ। आवेदन दिँदा आफ्नो वास्तविक अवस्था लुकाएर पुरानै सम्बन्ध कायम रहेको विवरण कहिल्यै नदिनुहोस्।

साझा बच्चा भएको अवस्थामा

सम्बन्ध टुटे पनि साझा बच्चा नर्वेमा छ भने बच्चासँगको सम्बन्धका आधारमा नयाँ पारिवारिक बसोबास अनुमति लिन सकिने सम्भावना रहन्छ। यसका लागि निम्न अवस्थाहरू हुन सक्छन्:

• नर्वेजियन बच्चा तपाईंसँग स्थायी रूपमा बस्छ र अभिभावकीय जिम्मेवारी तपाईंसँगै छ।
• अभिभावकीय जिम्मेवारी दुवैमा बाँडिएको छ र तपाईंले बच्चासँग नियमित भेटघाट गर्नुहुन्छ।
• बच्चा तपाईंसँग बस्छ र नर्वेमा बस्ने अर्को अभिभावकसँग नियमित भेटघाट गर्छ।

यस्तो अवस्थामा तपाईंले पछिल्लो एक वर्ष नर्वेमा वैध बसोबास अनुमति लिएर बसेको हुनुपर्ने सर्त लागू हुन सक्छ। UDI ले बच्चासँगको भेटघाट कागजमा मात्र नभई वास्तविक र निरन्तर भएको अपेक्षा गर्छ। त्यसैले बच्चा कहाँ बस्छ, जिम्मेवारी कसको छ र भेटघाट कसरी भइरहेको छ भन्ने प्रमाण (जस्तै: जन्मदर्ता, बसोबाससम्बन्धी सम्झौता, मध्यस्थताको प्रमाण) सुरक्षित राख्नुहोस्।

बच्चा हुँदैमा अनुमति स्वतः पाइन्छ भन्ने हुँदैन। UDI ले हरेक केसको छुट्टै मूल्याङ्कन गर्छ।

साझा बच्चा नभएको अवस्थामा

साझा बच्चा छैनन् र छुट्टै बस्न थाल्नुभएको छ भने पुरानै पारिवारिक अनुमति नवीकरण हुँदैन। यस्तो अवस्थामा काम, पढाइ वा अन्य कुनै वैध आधारमा नयाँ बसोबास अनुमति लिन सकिन्छ कि भनेर जाँच्नुपर्छ।

कामको आधारमा आवेदन दिन नियमित जागिर भएर मात्र पुग्दैन। कामको प्रकार, योग्यता, तलब र रोजगारीका सर्तहरू UDI को नियमसँग मिल्नुपर्छ। त्यसैगरी, पढाइका आधारमा अनुमति लिन शैक्षिक संस्थामा भर्ना र खर्च धान्ने रकमको सुनिश्चितता हुनुपर्छ। नयाँ आधारमा अर्को बसोबास अनुमति स्वीकृत भएपछि पहिलेको अनुमति स्वतः समाप्त हुन्छ।

स्थायी बसोबास अनुमति पाइसकेको अवस्थामा

यदि तपाईंले अस्थायी पारिवारिक अनुमति मात्र नभई स्थायी बसोबास अनुमति (Permanent Residence) नै पाइसक्नुभएको छ भने, सम्बन्ध टुटेकै कारणले मात्र पुरानै पारिवारिक अनुमति नवीकरण गर्नुपर्ने झन्झट हुँदैन। तर, बसोबास कार्डको म्याद र स्थायी बसोबासको अधिकार फरक कुरा हुन्। कार्डको म्याद सकिएपछि त्यसलाई नवीकरण गर्नुपर्ने हुन्छ।

यदि स्थायी बसोबासका लागि आवेदन मात्र दिनुभएको छ र निर्णय आइसकेको छैन भने, सम्बन्ध टुटेको जानकारीले आवेदनमा प्रभाव पार्न सक्छ। यस्तो बेला तुरुन्त UDI सँग सम्पर्क गर्नु उचित हुन्छ।

हिंसा, धम्की वा नियन्त्रण भोगेको अवस्थामा सम्बन्धमा शारीरिक हिंसा मात्र नभई धम्की, मानसिक दुर्व्यवहार वा स्वतन्त्रता नियन्त्रण गर्ने व्यवहार भएको थियो भने तपाईंले स्वतन्त्र बसोबास अनुमतिका लागि आवेदन दिन सक्नुहुन्छ।

यसका लागि सँगै बस्दा पार्टनर, घरका अन्य सदस्य वा ससुराली पक्षबाट दुर्व्यवहार भोगेको हुनुपर्छ। यो गम्भीर प्रकृतिको वा निरन्तर भएको स–साना घटनाहरूको शृङ्खला पनि हुन सक्छ। यो अनुमतिका लागि आफ्नै आम्दानी हुनुपर्ने सर्त छैन र आवेदन शुल्क पनि लाग्दैन। प्रहरीले अन्तर्वार्ता लिँदा आवश्यक परे दोभाषे उपलब्ध गराइन्छ।

प्रहरीमा उजुरी नदिएको भए पनि सहायता खोज्न नहिच्किचाउनुहोस्। म्यासेज, इमेल, फोटो, चिकित्सकको रिपोर्ट वा शरणगृह (Crisis shelter) सँगको सम्पर्कलाई प्रमाणका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। तत्काल खतरा भए प्रहरीको आपत्कालीन नम्बर ११२ मा फोन गर्नुहोस् वा नजिकको शरणगृहसँग सम्पर्क गर्नुहोस्।

पार्टनर युरोपेली आर्थिक क्षेत्र (EEA) को नागरिक भएको अवस्थामा तपाईंको अनुमति सामान्य पारिवारिक आप्रवासनभन्दा EEA सम्बन्धी नियममा आधारित छ भने फरक प्रक्रिया लागू हुन्छ। केही विशेष अवस्थामा (जस्तै: विवाह अन्त्य भएपछि, बच्चासँग सम्बन्धित विशेष परिस्थितिमा वा हिंसा भोगेको अवस्थामा) बसोबासको अधिकार कायम राख्न सकिने सम्भावना रहन्छ।

आफ्नो र पार्टनरको नागरिकताअनुसार UDI को EEA सम्बन्धी नियमहरू जाँच्नुहोस्। EEA नागरिकका परिवारका सदस्यले सर्त पूरा गर्दै पाँच वर्षसम्म नर्वेमा बसेमा स्थायी बसोबासका लागि आवेदन दिन सक्ने व्यवस्था छ।

अनुमति सकिनुअघि नै आवेदन दिनु किन महत्त्वपूर्ण छ? यदि तपाईं अर्को अनुमतिका लागि योग्य हुनुहुन्छ भने हालको अनुमति सकिनुअघि नै प्रक्रिया सुरु गर्नुहोस्। समयमै आवेदन बुझाउँदा निर्णय पर्खिरहेको अवधिमा पहिलेकै अधिकार (जस्तै: काम गर्ने अधिकार) कायम रहन सक्छ।

पारिवारिक अनुमति नवीकरण गर्दा अनलाइन शुल्क तिरेर र कागजात अपलोड गरेपछि मात्र आवेदन बुझाइएको मानिन्छ भने प्रहरीमा बुझाउनुपर्ने अवस्थामा भौतिक उपस्थिति नै अनिवार्य हुन्छ। हालको अनुमति सकिनुभन्दा कम्तीमा एक महिनाअघि आवेदन दिएमा निर्णय नआउन्जेल काम गर्ने र बस्ने अधिकार सुरक्षित हुन सक्छ।

तर, बिल्कुलै नयाँ अनुमतिका लागि पहिलो पटक आवेदन दिँदै हुनुहुन्छ भने नियम फरक हुन सक्छ। अनुमति सकिएपछि मात्र आवेदन दिएमा काम गर्ने अधिकार, सार्वजनिक सेवा र भविष्यमा स्थायी बसोबासको प्रक्रियामा गम्भीर असर पर्न सक्छ।

तत्काल गर्नुपर्ने व्यावहारिक कदमहरू सबैभन्दा पहिले UDI बाट आएको पुरानो निर्णयपत्र र बसोबास कार्ड खोजेर आफ्नो अनुमतिको आधार पत्ता लगाउनुहोस्। त्यसपछि आफ्नो अवस्था कुन विकल्पसँग मिल्छ जाँच्नुहोस्:

• साझा बच्चासँगको सम्बन्ध
• काम वा पढाइ
• हिंसा वा दुर्व्यवहार
• स्थायी बसोबास अधिकार वा EEA सम्बन्धी नियम

आफ्नो पासपोर्ट, बसोबास कार्ड, UDI को निर्णयपत्र, शैक्षिक/कार्य अनुभवका प्रमाण र बच्चासम्बन्धी कागजात सुरक्षित राख्नुहोस्। यदि पार्टनरले कागजात नियन्त्रणमा राखेको छ भने पहिला आफ्नो सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै प्रहरी वा सहायता सेवासँग सल्लाह लिनुहोस्।

सम्बन्ध टुट्नु र बसोबासको अधिकार अलग विषय हुन् सम्बन्ध टुट्दा भावनात्मक र आर्थिक समस्या आउन सक्छन्, तर वैवाहिक विवाद, बच्चाको जिम्मेवारी र बसोबास अनुमति फरक–फरक प्रक्रियाबाट समाधान हुन्छन्। सम्बन्ध टुटेकै कारणले नर्वे बस्ने सबै बाटो बन्द हुँदैनन्, तर लामो समय बसेको वा कर तिरेकै भरमा नयाँ अनुमति स्वतः पाइन्छ भन्ने पनि हुँदैन। अनुमति सकिने मिति कुर्नुभन्दा चाँडै सही विकल्प पहिचान गरी कानुनी प्रक्रिया सुरु गर्नु नै सबैभन्दा बुद्धिमानी कदम हो।

महत्त्वपूर्ण जानकारी: यो एक सामान्य जानकारी मात्र हो। बसोबाससम्बन्धी अन्तिम निर्णय व्यक्तिगत परिस्थितिमा निर्भर हुने भएकाले निश्चित जानकारीका लागि नर्वेको आप्रवासन निर्देशनालय (UDI), प्रहरी वा आप्रवासनसम्बन्धी कानुनी सहायता दिने संस्थासँग सम्पर्क गर्नुहोस्।