नोभेम्बर महिनाको छुटको मौसम सुरु भएसँगै पसलहरूले ‘Black November’, ‘Black Week’ र ‘Black Friday’ का नाममा बिक्री अभियान चलाउन थालेका छन्। तर विज्ञापनमा ठूलो छुट देखिए पनि सामानको मूल्य पहिले नै बढाइएको हुन सक्ने भन्दै नर्वेको उपभोक्ता परिषद् (Forbrukerrådet) ले ग्राहकलाई मूल्य इतिहास जाँच गरेर मात्र किनमेल गर्न आग्रह गरेको छ।
बिक्रीअघि बढ्न सक्छ सामानको मूल्य
उपभोक्ता परिषद् (Forbrukerrådet) का अनुसार धेरै सामानको मूल्य ठूला बिक्री अभियान नजिकिँदै जाँदा क्रमशः बढेको देखिन्छ। पछि त्यही बढाइएको मूल्यबाट छुट गणना गर्दा अफर वास्तविक अवस्थाभन्दा धेरै आकर्षक देखिन सक्छ।
उपभोक्ता परिषद्का वरिष्ठ सल्लाहकार तोमास इभर्सेन (Thomas Iversen) ले तेभेतो (TV 2) सँग केही पसलले हरेक वर्ष यही तरिका प्रयोग गर्ने गरेको बताएका छन्। उनका अनुसार पसलहरूले विज्ञापनमा राख्ने पहिलेको मूल्य सही नभए छुट वास्तवमा भन्दा धेरै ठूलो देखिन्छ।
उदाहरणका लागि, कुनै सामानको वास्तविक मूल्य ५९९ क्रोनर थियो भने त्यसलाई ४९९ क्रोनरमा बेच्दा ग्राहकले १०० क्रोनर छुट पाएको हुन्छ। तर पसलले पहिलेको मूल्य ९९९ क्रोनर राखेर अहिले ४९९ क्रोनर भएको देखाएमा अफर वास्तविकभन्दा धेरै आकर्षक देखिन्छ।
पहिलेको मूल्यसम्बन्धी नियम के छ?
नर्वेको नियमअनुसार कुनै सामानको मूल्य घटाइएको भनेर विज्ञापन गर्दा पसलले त्यसको पहिलेको मूल्य पनि उल्लेख गर्नुपर्छ। यो मूल्य बिक्री अभियान सुरु हुनुअघिका कम्तीमा ३० दिनमा पसलले उक्त सामानका लागि प्रयोग गरेको सबैभन्दा कम मूल्य हुनुपर्छ।
छुटको प्रतिशत वा ग्राहकले बचत गर्ने भनिएको रकम पनि यही मूल्यका आधारमा गणना गर्नुपर्छ। यो व्यवस्था सन् २०२३ अक्टोबर १ देखि लागू भएको हो।
यसको अर्थ कुनै सामान पछिल्ला ३० दिनभित्र केही समयका लागि सस्तोमा बिक्री गरिएको थियो भने पछि देखाइएको उच्च मूल्यलाई आधार बनाएर ठूलो छुट घोषणा गर्न मिल्दैन। ग्राहक क्लबका सदस्य वा अन्य ठूलो उपभोक्ता समूहका लागि प्रयोग गरिएको कम मूल्य पनि पहिलेको मूल्य निर्धारण गर्दा समावेश हुन सक्छ।
तर ३० दिनको नियम पालना गरेकै आधारमा सबै विज्ञापन सही हुन्छन् भन्ने छैन। बिक्री अभियानअघि सामानको मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढाएर पछि घटाइएको भए त्यसले ग्राहकलाई भ्रममा पार्न सक्छ।
उपभोक्तामा घट्दै गएको विश्वास
उपभोक्ता परिषद्ले सन् २०२५ मा सार्वजनिक गरेको सर्वेक्षणमा ८० प्रतिशत उत्तरदाताले Black Friday मा वास्तवमै राम्रो मूल्यमा सामान पाइन्छ भन्ने कुरामा कम वा बिल्कुलै विश्वास नभएको बताएका थिए।
परिषद्का अनुसार केही पसलले बिक्रीको एक महिनाअघि मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढाउने र बिक्री अभियानमा त्यसलाई सामान्य स्तरमा झारेर ठूलो छुटका रूपमा प्रस्तुत गर्ने समस्या देखिएको छ। परिषद्ले पहिलेको मूल्य निर्धारण गर्ने अवधि ३० दिनबाट बढाएर ६० दिन बनाउनुपर्ने सुझावसमेत दिएको छ।
मूल्य इतिहासबाट वास्तविक छुट पत्ता लगाउन सकिने
सामान किन्नुअघि अनलाइन मूल्य तुलना गर्ने सेवा प्रयोग गर्नु सबैभन्दा उपयोगी उपायमध्ये एक भएको उपभोक्ता परिषद्को भनाइ छ। यस्ता सेवाबाट कुनै सामानको मूल्य पछिल्ला हप्ता वा महिनामा कसरी परिवर्तन भएको छ भन्ने हेर्न सकिन्छ।
सामानको मूल्य बिक्री अभियानअघि बढेको र पछि घटाएर छुट भनिएको देखिएमा विज्ञापनमा प्रस्तुत गरिएजस्तो ठूलो बचत नहुन सक्छ। मूल्य तुलना गर्ने सेवामा सामान उपलब्ध नभए आफूले किन्न चाहेको वस्तुको मूल्य केही समयसम्म आफैँ पनि हेर्न सकिन्छ।
एउटा पसलले ठूलो छुट देखाएको भए पनि त्यही सामान अर्को पसलमा अझ कम मूल्यमा उपलब्ध हुन सक्छ। त्यसैले छुटको प्रतिशत मात्र नभई अन्तिम बिक्री मूल्यलाई अन्य पसलको मूल्यसँग तुलना गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
किनमेलसम्बन्धी जानकारी प्रयोग गरेर पठाइन्छ अफर
अनलाइन पसलहरूले ग्राहकले पहिले किनेका सामान र देखाएको रुचिसम्बन्धी जानकारीका आधारमा व्यक्तिगत अफर पठाउन सक्छन्। यस्ता अफरहरू सीधै इमेल वा अन्य डिजिटल माध्यममा आउँदा किनमेल गर्न थप दबाब सिर्जना हुन सक्छ।
तर ‘सीमित समय’, ‘विशेष अफर’ वा ‘ठूलो छुट’ भनिएको आधारमा मात्र सामानको मूल्य साँच्चिकै राम्रो छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न नहुने उपभोक्ता परिषद्को भनाइ छ।
गलत छुटमा सामान किनेको थाहा पाए के गर्ने?
सामान किनिसकेपछि विज्ञापनमा देखाइएको छुट वास्तविक नभएको थाहा पाए सम्बन्धित पसललाई सीधै सम्पर्क गरेर गुनासो गर्न सकिन्छ।
उपभोक्ता परिषद्का वरिष्ठ सल्लाहकार इभर्सेनले यस्तो अवस्थामा ग्राहकले रकम फिर्ता माग्न वा वास्तविक मूल्य र आफूले तिरेको मूल्यबीचको फरक बराबर क्षतिपूर्ति माग्न सक्ने बताएका छन्। ग्राहकहरूले यस्ता अफरबारे उपभोक्ता परिषद्लाई जानकारी पनि दिन सक्छन्।
उपभोक्ता परिषद् (Forbrukerrådet) ले सामान साँच्चिकै आवश्यक छ र मूल्य राम्रो छ भने Black Friday वा अन्य ठूला बिक्री अभियानमा किनमेल गर्नु गलत नभएको जनाएको छ। तर आवश्यक नभएको सामान छुटमा किन्दैमा पैसा बचत भएको मान्न नसकिने भएकाले धेरै अफर खोज्नुभन्दा बिक्रीको दबाबमा अनावश्यक सामान नकिन्नु महत्त्वपूर्ण हुने परिषद्को भनाइ छ।