घर छोड्दा धरौटी फिर्ता नपाए के गर्ने?

नर्वेमा भाडाको घर छोडेपछि घरधनीले धरौटी रकम अर्थात् 'Depositum' फिर्ता गर्न आनाकानी गरेमा के गर्ने? यस्तो अवस्थामा तपाईंको पैसा कुन खातामा राखिएको छ भन्ने कुराले अगाडिको कानुनी प्रक्रिया निर्धारण गर्छ।

कानुनी रूपमा खोलिएको धरौटी खाता (Depositumskonto) मा पैसा छ भने बैंकमार्फत फिर्ता माग्न सकिन्छ। तर, घरधनीको निजी खातामा पैसा पठाइएको छ भने त्यो गैरकानुनी हुन्छ र त्यसको प्रक्रिया फरक हुन्छ।

धरौटी र कानुनी खातासम्बन्धी नियम

Depositum भनेको घर भाडामा लिँदा घरधनीको सम्भावित आर्थिक जोखिमलाई सुरक्षित गर्न राखिने धरौटी रकम हो। नर्वेको कानुनअनुसार यस्तो डिपोजिट बढीमा ६ महिनाको घरभाडा बराबर मात्र हुन सक्छ र यससम्बन्धी सर्त घरभाडा सम्झौता गर्दा नै स्पष्ट लेखिएको हुनुपर्छ।

मुख्य कुरा, डिपोजिट घरधनीको पैसा होइन। भाडा अवधिभर सुरक्षित राखिने यो रकम मूलतः भाडामा बस्ने व्यक्तिकै हो।

डिपोजिट रकम अनिवार्य रूपमा भाडामा बस्ने व्यक्तिको नाममा Depositumskonto भनिने छुट्टै र बन्द बैंक खातामा राख्नुपर्छ। दुवै पक्षको सहमतिविना सामान्य अवस्थामा कसैले पनि एक्लै यो खाताबाट पैसा निकाल्न पाउँदैन।

खाता खोल्दा लाग्ने शुल्क घरधनीले तिर्नुपर्छ भने त्यसमा जम्मा भएको सामान्य ब्याज भाडामा बस्ने व्यक्तिले पाउँछ। घरधनीले डिपोजिटलाई आफ्नो निजी बैंक खातामा पठाउन वा नगदमा बुझाउन दबाब दिन पाउँदैन।

घरधनीले कुन अवस्थामा डिपोजिट रोक्न सक्छ?

घरधनीले आफूलाई आर्थिक क्षति भएको दाबी गर्दै रकम रोक्न सक्छ। यस्तो दाबी सामान्यतया तिर्न बाँकी घरभाडा, घर वा त्यहाँ रहेका सामानमा भएको भौतिक क्षति, पर्याप्त सरसफाइ नगरेको अवस्था वा साँचो फिर्ता नगरेको खण्डमा गरिन्छ।

तर, घर प्रयोग गर्दा समयसँगै सामान्य रूपमा आउने पुरानोपन वा खिइने अवस्था (Normal slitasje)लाई क्षति भन्न मिल्दैन। साथै, घरधनीले कुनै कारण नखुलाई वा दाबी प्रमाणित नगरी स्वतः डिपोजिट आफ्नो बनाउन पाउँदैन।

विवादबाट जोगिन घर छोड्नुअघि गर्नुपर्ने तयारी

घर छोड्ने बेला विवाद नहोस् भन्नका लागि केही पूर्वतयारी गर्नु राम्रो हुन्छ। सबैभन्दा पहिले घरका सबै कोठा, भुइँ, भित्ता, भान्सा, बाथरुम र झ्यालसहित घरसँगै पाएका सामानको स्पष्ट फोटो वा भिडियो मिति देखिने गरी सुरक्षित राख्नुहोस्।

त्यसपछि घरधनीसँगै घर निरीक्षण गरेर साँचोको संख्या, मिटर रिडिङ र घरको अवस्था उल्लेख गरी हस्तान्तरण विवरण (Overtakelsesprotokoll) मा दुवैले हस्ताक्षर गर्नुहोस्। यसका लागि Forbrukerrådet ले घर फिर्ता गर्दा प्रयोग गर्न सकिने 'Tilbakeleveringsskjema' उपलब्ध गराएको छ, जसलाई डाउनलोड गरेर प्रयोग गर्न सकिन्छ।

सम्झौतामा तोकिएअनुसार सफा गरेपछि त्यसको पनि फोटो राख्नुहोस् र कतिवटा साँचो कुन मितिमा बुझाइयो भन्ने लिखित प्रमाण सुरक्षित गर्नुहोस्।

धरौटी खाताबाट पैसा फिर्ता माग्ने तरिका

यदि तपाईंको पैसा कानुनी खातामा छ भने सबैभन्दा पहिले घरधनीलाई इमेल वा एसएमएसमार्फत लिखित रुपमा डिपोजिट फिर्ता गर्न बैंकलाई सहमति दिन अनुरोध गर्नुहोस्। दुवै पक्ष सहमत भएपछि बैंकले तुरुन्तै रकम र ब्याज फिर्ता गरिदिन्छ।

घरधनीले जवाफ नदिएमा वा सहमति दिन नमानेमा, सिधै बैंकलाई सम्पर्क गरी आफ्नो रकम दाबी गर्नुहोस्। त्यसपछि बैंकले घरधनीलाई लिखित सूचना पठाउँछ। सूचना पाएको ५ हप्ताभित्र घरधनीले मुद्दा सुरु गरेको प्रमाण पेस गर्न नसकेमा बैंकले रकम तपाईंलाई फिर्ता गर्नैपर्छ।

यस्तो अवस्थामा घरधनीले सामान्यतः निम्नमध्ये कुनै आधार देखाएर रकमको भुक्तानी रोक्न सक्छ:

• सोही बैंकको घरभाडा खातामा तिर्न बाँकी भाडा रहेको प्रमाण
• भाडामा बस्ने व्यक्तिको सहमति
• Husleietvistutvalget वा अदालतमा मुद्दा सुरु गरेको प्रमाण

यहाँ ध्यान दिनुपर्ने कुरा के छ भने, तिर्न बाँकी घरभाडाको दाबी र अन्य क्षतिको दाबीमा प्रक्रिया फरक हुन सक्छ। यदि बाँकी घरभाडा सोही बैंकको खातामा तिर्नुपर्ने व्यवस्था थियो र घरधनीले त्यसको प्रमाण दिएको छ भने, घरधनीलाई रकम भुक्तानी रोक्न भाडामा बस्ने व्यक्तिले नै पाँच हप्ताभित्र कानुनी कदम चाल्नुपर्ने हुन सक्छ।

तर अन्य प्रकारका दाबीमा भने सामान्यतः घरधनी आफैंले कानुनी प्रक्रिया सुरु गर्नुपर्छ।

डिपोजिट घरधनीको निजी खातामा पठाइएको भए के गर्ने?

यदि डिपोजिट घरधनीको निजी बैंक खातामा पठाइएको वा नगदमा बुझाइएको थियो भने, त्यो सामान्यतया गैरकानुनी डिपोजिट हो।

यस्तो अवस्थामा भाडामा बस्ने व्यक्तिले रकम जुनसुकै समयमा फिर्ता माग्न सक्छ। मुख्य नियमअनुसार रकम बुझाएको दिनदेखिको ब्याज पनि माग्न सकिन्छ।

यसरी अगाडि बढ्नुहोस्

• घरधनीलाई लिखित रूपमा रकम फिर्ता माग्नुहोस्।
• रकम तिरेको बैंक प्रमाण, भाडा सम्झौता र सन्देशहरू सुरक्षित राख्नुहोस्।
• रकम फिर्ता गर्ने उचित समयसीमा दिनुहोस्।
• पैसा फिर्ता नपाए Husleietvistutvalget मा उजुरी पठाउनुहोस्।

घरधनीको खातामा डिपोजिट राख्ने सहमति भाडा सम्झौतामा लेखिएको भए पनि त्यसले व्यवस्था स्वतः कानुनी बनाउँदैन। नर्वेको आवास भाडासम्बन्धी कानुनमा भाडामा बस्ने व्यक्तिका लागि कानुनभन्दा कमजोर सर्त राख्न सामान्यतः पाइँदैन।

विवाद समाधान गर्ने निकाय

Husleietvistutvalget घरभाडासम्बन्धी विवाद समाधान गर्ने सरकारी निकाय हो। निजी खातामा राखिएको गैरकानुनी डिपोजिट फिर्ता नपाएमा, घरधनीले गलत क्षतिको दाबी गरेमा, कारण नखुलाई डिपोजिट रोक्न खोजेमा वा बैंकमार्फत समस्या समाधान हुन नसकेमा यहाँ उजुरी दिन सकिन्छ।

उजुरी पठाउँदा सम्भव भएसम्म घरभाडा सम्झौता, डिपोजिट तिरेको प्रमाण, घरधनीसँग भएका इमेल र सन्देश, घर लिँदा र छोड्दाका फोटो तथा भिडियो, overtakelsesprotokoll वा tilbakeleveringsskjema, साँचो बुझाएको प्रमाण, मर्मतसम्बन्धी बिल र घरधनीले पठाएको क्षतिको दाबी संलग्न गर्नुपर्छ।

गैरकानुनी डिपोजिट फिर्ता नदिएमा Husleietvistutvalget मा उजुरी दिन सकिने कुरा उक्त निकायले स्पष्ट रूपमा जनाएको छ।

यो गाइड सामान्य जानकारीका लागि तयार गरिएको हो र यसलाई व्यक्तिगत कानुनी सल्लाह मान्नु हुँदैन। घरभाडाको सम्झौता, रकम राखिएको तरिका र विवादको परिस्थितिअनुसार लागू हुने प्रक्रिया फरक हुन सक्छ। आफ्नो मुद्दाबारे निश्चित जानकारीका लागि बैंक, Husleietvistutvalget वा योग्य कानुनी सल्लाहकारसँग सम्पर्क गर्नुहोस्।