बच्चा बिरामी हुँदा कामबाट बिदा कसरी लिने? हेरचाह र भुक्तानीसम्बन्धी गाइड

बच्चा बिरामी हुँदा अभिभावकलाई एकातिर बच्चाको हेरचाह गर्नुपर्ने हुन्छ भने अर्कोतिर काममा अनुपस्थित हुँदा तलब के हुन्छ भन्ने चिन्ता पनि लाग्न सक्छ। नर्वेमा निश्चित सर्त पूरा गर्ने कामदारले बिरामी बच्चाको हेरचाह गर्न कामबाट तलबी बिदा लिन र त्यस अवधिको आम्दानी सुरक्षित राख्न सक्छन्।

बिरामी बच्चाको हेरचाहका लागि प्रयोग गरिने बिदालाई नर्वेजियनमा Omsorgsdager भनिन्छ। ती दिनमा पाइने आर्थिक भुक्तानीलाई Omsorgspenger भनिन्छ। दैनिक बोलचालमा यसलाई “बिरामी बच्चासँग घर बस्ने दिन” पनि भन्न सकिन्छ।

छोटकरीमा: हेरचाह दिन भनेको कामबाट बिदा पाउने कानुनी अधिकार हो भने हेरचाह भुक्तानी त्यो अनुपस्थितिका कारण गुम्ने आम्दानीको क्षतिपूर्ति हो। बिदा पाउने अधिकार र पैसा पाउने अधिकार फरक कानुनबाट निर्धारित हुने भएकाले यी दुवै कुरा सधैँ पूर्ण रूपमा एउटै नहुन सक्छन्।

कुन अवस्थामा हेरचाह दिन प्रयोग गर्न सकिन्छ?

तपाईं निम्न अवस्थाहरूमा बिरामी बच्चाको हेरचाह गर्न कामबाट बिदा लिन सक्नुहुन्छ:

• बच्चा बिरामी भएको छ र घरमै हेरचाह आवश्यक छ।
• बच्चालाई रोगसँग सम्बन्धित जाँच, उपचार वा स्वास्थ्य अनुगमनका लागि लैजानुपर्छ।
• बच्चासँग चिकित्सक, फिजियोथेरापिस्ट वा अन्य स्वास्थ्यकर्मीको पूर्वनिर्धारित भेटघाट छ।
• बच्चाको स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित BUP, PPT वा जिम्मेवार सेवा समूहसँग अनुगमन बैठक छ।
• बच्चाको नियमित हेरचाह गर्ने व्यक्ति बिरामी भएको छ।
• अभिभावकीय बिदामा (Foreldrepermisjon) बसेको अर्को अभिभावक बिरामी भएर बच्चाको हेरचाह गर्न नसक्ने अवस्था आएको छ।
• बिरामी कर्मचारीका कारण बार्नेहागे वा विद्यालय बन्द भएको छ।
• बच्चाको नियमित हेरचाहकर्ता बिरामी भएकाले बच्चाको हेरचाह गर्ने अर्को कुनै व्यवस्था छैन।

ध्यान दिनुहोस्: बच्चा सोही दिन गम्भीर रूपमा बिरामी हुनैपर्छ भन्ने छैन। रोगसँग सम्बन्धित आवश्यक चिकित्सकीय जाँच वा अनुगमनका लागि अभिभावक उपस्थित हुनुपर्ने अवस्थामा पनि यो व्यवस्था प्रयोग गर्न सकिन्छ।

हेरचाह भुक्तानी पाउन मुख्य सर्त के हुन्?

सामान्यतया हेरचाह भुक्तानी पाउन निम्न सर्तहरू पूरा भएको हुनुपर्छ:

• तपाईं बच्चाको हेरचाह गर्ने अभिभावक वा संरक्षक हुनुपर्छ।
• बच्चा वा बच्चाको नियमित हेरचाहकर्ता बिरामी भएका कारण तपाईं काम गर्न असमर्थ भएको हुनुपर्छ।
• अनुपस्थितिका कारण तपाईंको काम गर्ने समय वा आम्दानी कम्तीमा २० प्रतिशतले घटेको हुनुपर्छ।
• बिरामी बच्चासँग घर बस्नुअघि सामान्यतया कम्तीमा चार हप्ता काम गरेको हुनुपर्छ।
• तपाईं नर्वेको सामाजिक सुरक्षा प्रणाली (Folketrygden) को सदस्य हुनुपर्छ।

आफ्नै घरमा बस्ने आफ्ना बच्चा र पालनपोषणका लागि जिम्मेवारी लिएका बच्चाहरू सामान्यतया यो व्यवस्थामा समावेश हुन्छन्। अलग बसेका अभिभावकबीच बच्चाको स्थायी बसोबास दुवै ठाउँमा बाँडिएको छ भने दुवै अभिभावकले आफ्नो अवस्थाअनुसार हेरचाह दिनहरू पाउन सक्छन्।

वर्षमा कति दिन पाइन्छ?

हेरचाह दिन एउटा क्यालेन्डर वर्ष का लागि उपलब्ध हुन्छ। सामान्य नियमअनुसार प्रत्येक अभिभावकले एक क्यालेन्डर वर्षमा निम्न संख्यामा हेरचाह दिन पाउँछन्:

• एक वा दुई बच्चा भए: १० दिन
• तीन वा बढी बच्चा भए: १५ दिन

दुवै जना अभिभावक बच्चासँगै बस्छन् भने सामान्यतया प्रत्येक अभिभावकले आफ्नै १० वा १५ दिन पाउँछन्। यी दिनहरू परिवारलाई संयुक्त रूपमा दिइएको एउटै कोटा होइनन्। उदाहरणका लागि, दुई बच्चासँग बस्ने दुई अभिभावक भए सामान्यतया प्रत्येकले १० दिनका दरले छुट्टाछुट्टै हेरचाह दिन पाउन सक्छन्। तर आफ्ना नियमित दिन एकअर्कालाई हस्तान्तरण गर्न पाइँदैन।

तपाईंसँग एकभन्दा बढी रोजगारदाता भए पनि प्रत्येक जागिरका लागि छुट्टाछुट्टै नयाँ कोटा पाइँदैन। उपलब्ध दिनहरू सबै रोजगारीका लागि साझा हुन्छन्।

बच्चाको उमेर कति हुनुपर्छ?

सामान्यतया, बच्चा १२ वर्ष पुग्ने क्यालेन्डर वर्षको अन्त्यसम्म हेरचाह दिन प्रयोग गर्न सकिन्छ। अर्थात् बच्चा वर्षको बीचमा १२ वर्ष पुगे पनि सोही वर्षको डिसेम्बर अन्त्यसम्म यो अधिकार कायम रहन्छ।

तर बच्चालाई दीर्घकालीन रोग, पुरानो रोग वा अपाङ्गता छ र त्यसका कारण अभिभावक कामबाट बढी अनुपस्थित हुनुपर्ने जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ भने अतिरिक्त हेरचाह दिन पाउन सकिन्छ। यस्तो स्वीकृति पाएपछि बच्चा १८ वर्ष पुग्ने पात्रो वर्षको अन्त्यसम्म हेरचाह दिन प्रयोग गर्न सकिन्छ।

एकल अभिभावकले कति दिन पाउँछन्?

बच्चा स्थायी रूपमा एउटै अभिभावकसँग बस्छ र अर्को अभिभावकसँग स्थायी बसोबास बाँडिएको छैन भने बच्चासँग बस्ने अभिभावकलाई एकल हेरचाह जिम्मेवारी भएको मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा सामान्य संख्याको दोब्बर हेरचाह दिन पाउन सकिन्छ:

• एक वा दुई बच्चा भए: सामान्यतया २० दिन
• तीन वा बढी बच्चा भए: सामान्यतया ३० दिन

तर अतिरिक्त दिनहरू स्वतः दर्ता नहुन सक्छन्। आफ्नो अवस्थाको मूल्याङ्कन र अतिरिक्त दिनका लागि NAV मा आवेदन दिनुपर्छ। धेरै बच्चाको एकल हेरचाह जिम्मेवारी भए प्रत्येक बच्चाका लागि छुट्टाछुट्टै आवेदन आवश्यक पर्न सक्छ।

एकल हेरचाह जिम्मेवारी भएका अभिभावकले स्वीकृत अतिरिक्त दिनमध्ये केही अर्को अभिभावक वा हालको पति या पत्नीलाई दिन सक्छन्। यस्तो बाँडफाँटबारे NAV लाई सामान्यतया अलग सूचना दिनु नपरे पनि सम्बन्धित रोजगारदातालाई जानकारी भने दिनुपर्छ।

बच्चालाई दीर्घकालीन रोग वा अपाङ्गता भए के हुन्छ?

बच्चाको दीर्घकालीन वा पुरानो रोग अथवा अपाङ्गताका कारण कामबाट अनुपस्थित हुने जोखिम सामान्यभन्दा उल्लेखनीय रूपमा बढी भएमा प्रत्येक अभिभावकले सम्बन्धित बच्चाका लागि १० अतिरिक्त हेरचाह दिन माग गर्न सक्छन्। एकल हेरचाह जिम्मेवारी भएको अवस्थामा २० अतिरिक्त दिनका लागि आवेदन दिन सकिन्छ। धेरै बच्चा यो मापदण्डमा पर्छन् भने प्रत्येक बच्चाका लागि अलग आवेदन दिनुपर्छ।

आवेदनसँग बच्चाको रोग वा अवस्थाबारे चिकित्सकको प्रमाणपत्र पठाउनुपर्छ। प्रमाणपत्रमा रोग वा अपाङ्गताले अभिभावकको काममा अनुपस्थिति किन उल्लेखनीय रूपमा बढाउँछ भन्ने विवरण हुनुपर्छ। अतिरिक्त दिनको स्वीकृति कति समयसम्म मान्य हुन्छ भन्ने कुरा NAV को निर्णयपत्र मा लेखिएको हुन्छ। त्यसैले निर्णयपत्र सुरक्षित राख्नु र त्यसको प्रतिलिपि रोजगारदातालाई दिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

रोजगारदातालाई कसरी जानकारी दिने?

बच्चा बिरामी भएर काममा आउन नसक्ने भएपछि रोजगारदातालाई सकेसम्म छिटो जानकारी दिनुपर्छ। कार्यस्थलले फोन, एसएमएस, अनुपस्थिति प्रणाली वा आफ्नै डिजिटल समाधान प्रयोग गर्न भनेको हुन सक्छ। आफ्नो कार्यस्थलको नियमित सूचना प्रक्रिया पालना गर्नुहोस्।

यसलाई रोजगारदातासँग अनुमति माग्ने सामान्य बिदाजस्तो नबुझ्नुहोस्। कानुनले दिएको हेरचाह बिदाको सर्त पूरा भएको छ भने रोजगारदाताले केवल सुविधाजनक नभएको कारण देखाएर बिदा अस्वीकार गर्न सक्दैन। लामो अनुपस्थितिमा वा आफैँले दिएको सूचनाले समेट्ने अवधिभन्दा बढी भएमा रोजगारदाताले चिकित्सकको प्रमाणपत्र माग्न सक्छ।

पैसा कसले तिर्छ?

सामान्य रोजगार सम्बन्धमा रोजगारदाताले बिरामी बच्चासँग घर बसेका दिनहरूका लागि सामान्यतया तलबजस्तै भुक्तानी गर्छ। नियमित हेरचाह दिन प्रयोग गर्न NAV मा प्रत्येकपटक छुट्टै आवेदन दिनु पर्दैन।

तर एकल अभिभावक, दीर्घकालीन रोग वा अपाङ्गता भएका बच्चा, वा अर्को अभिभावकले कम्तीमा छ महिनासम्म बच्चाको हेरचाह गर्न नसक्ने अवस्था भएमा अतिरिक्त दिनका लागि NAV मा आवेदन दिनुपर्ने हुन सक्छ। स्वरोजगार गर्ने वा स्वतन्त्र रूपमा काम गर्ने व्यक्तिका लागि भुक्तानी प्रक्रिया फरक हुन सक्छ।

जागिर सुरु गरेको चार हप्ता नपुगेको भए के गर्ने?

हेरचाह भुक्तानी पाउन सामान्यतया बिरामी बच्चाको हेरचाह गर्नुअघि कम्तीमा चार हप्ता काम गरेको हुनुपर्छ। चार हप्ता पूरा नभएको अवस्थामा रोजगारदाता तलब दिन बाध्य नहुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा निश्चित सर्त पूरा भए NAV मा प्रत्यक्ष भुक्तानीका लागि आवेदन दिन सकिन्छ।

बिरामी भत्ता, बेरोजगारी भत्ता, अभिभावकीय भत्ता जस्ता NAV बाट भुक्तानी पाएको अवधि निश्चित अवस्थामा काम गरेको अवधिसरह गणना हुन सक्छ। बिदा पाउने कानुनी अधिकार र पैसा पाउने अधिकार फरक हुन सक्छ। चार हप्ताको सर्त पूरा नभए पनि कामबाट बिदा पाउने अधिकार हुन सक्छ, जबकि त्यो अवधिमा पैसा पाउने अधिकार अलग रूपमा मूल्याङ्कन गरिन्छ।

बच्चा गम्भीर रूपमा बिरामी भए सामान्य हेरचाह दिन मात्र पर्याप्त नहुन सक्छ

सामान्य र छोटो अवधिको रोगका लागि हेरचाह दिन प्रयोग गरिन्छ। तर बच्चा अस्पतालमा भर्ना भएको, अस्पतालबाट फर्किएपछि निरन्तर हेरचाह आवश्यक भएको वा बच्चा अत्यन्त गम्भीर रूपमा बिरामी वा घाइते भएको अवस्थामा अन्य बिदा र आर्थिक सहायता लागू हुन सक्छ।

यस्तो अवस्थामा Pleiepenger (स्याहार भुक्तानी) उपयुक्त हुन सक्छ। यो सामान्य हेरचाह दिनभन्दा अलग व्यवस्था हो। बच्चाको अवस्था गम्भीर छ वा लामो समय उपचार र निरन्तर निगरानी आवश्यक छ भने NAV र उपचार गर्ने स्वास्थ्य संस्थासँग सम्पर्क गर्नुपर्छ।

रोजगारदाताले बिदा अस्वीकार गरे के गर्ने?

पहिले रोजगारदातालाई बिरामी बच्चाको हेरचाहका कारण कानुनअनुसार बिदा प्रयोग गरिरहेको कुरा स्पष्ट रूपमा जानकारी दिनुहोस्। यो सामान्य बेतलबी बिदाका रूपमा दर्ता नगरिएको सुनिश्चित गर्नुहोस्। विवाद समाधान नभए ट्रेड युनियन, Arbeidstilsynet वा सम्बन्धित विवाद समाधान निकायबाट मार्गदर्शन लिन सकिन्छ।

याद राख्नुपर्ने मुख्य कुराहरू

• एक वा दुई बच्चाका लागि सामान्यतया प्रत्येक अभिभावकले वर्षमा १० दिन पाउँछन्।
• तीन वा बढी बच्चाका लागि सामान्यतया प्रत्येक अभिभावकले वर्षमा १५ दिन पाउँछन्।
• सामान्य अधिकार बच्चा १२ वर्ष पुग्ने पात्रो वर्षको अन्त्यसम्म लागू हुन्छ।
• बच्चाको रोगसँग सम्बन्धित चिकित्सकीय जाँच र आवश्यक अनुगमनमा पनि यी दिन प्रयोग गर्न सकिन्छ।
• एकल हेरचाह जिम्मेवारी भए दोब्बर दिन पाउन सकिन्छ, तर आवेदन आवश्यक हुन सक्छ।
• दीर्घकालीन रोग वा अपाङ्गता भएका बच्चाका लागि अतिरिक्त दिन माग गर्न सकिन्छ।
• बच्चा गम्भीर रूपमा बिरामी भए सामान्य हेरचाह दिनको सट्टा 'स्याहार भुक्तानी' (Pleiepenger) लागू हुन सक्छ।
• अनुपस्थितिबारे रोजगारदातालाई सकेसम्म छिटो जानकारी दिनुपर्छ।
• कानुनी बिदा पाउने अधिकार र त्यस अवधिमा पैसा पाउने अधिकार एउटै कुरा होइन।