नर्वेमा दाँतको उपचार निःशुल्क हुन्छ? खर्च, छुट र सहायता पाउने व्यवस्थाबारे जान्नैपर्ने कुराहरू

नर्वेमा अस्पताल वा सामान्य स्वास्थ्य उपचारको ठूलो हिस्सा सार्वजनिक व्यवस्थाबाट चल्ने भएकाले दाँतको उपचार पनि सबैका लागि निःशुल्क होला भन्ने धेरैलाई लाग्न सक्छ। तर, दाँतको उपचारको हकमा यहाँ फरक व्यवस्था छ।

बालबालिकाले सार्वजनिक दन्त स्वास्थ्य सेवा (Den offentlige tannhelsetjenesten) बाट अधिकांश उपचार निःशुल्क पाउँछन्। युवा वयस्कले उमेरअनुसार ठूलो छुट पाउन सक्छन्। तर, २८ वर्षभन्दा माथिका अधिकांश वयस्कले सामान्यतया दाँतको उपचारको सम्पूर्ण खर्च आफैँ तिर्नुपर्छ। यद्यपि, केही रोग, चोटपटक वा विशेष अवस्थाका कारण उपचार आवश्यक परेको खण्डमा Helfo ले खर्चको केही भाग तिर्न सक्छ।

बालबालिकाको उपचार सामान्यतया निःशुल्क हुन्छ

नर्वेमा १८ वर्षसम्मका बालबालिकाले सार्वजनिक दन्त स्वास्थ्य सेवामा दाँतको अधिकांश उपचार निःशुल्क पाउँछन्। स्थानीय सार्वजनिक दाँतको क्लिनिकले बच्चालाई नियमित जाँचका लागि आफैँ बोलाउँछ। सामान्यतया पहिलो बोलावट बच्चा करिब तीन वर्षको हुँदा आउँछ।

त्यसअघि नै दाँतमा कुनै समस्या देखिएमा अभिभावकले नर्स (Helsesykepleier) वा सार्वजनिक दन्त क्लिनिकलाई सम्पर्क गर्न सक्छन्।

तर, दाँत सोझ्याउन लगाइने तार (Tannregulering/Braces) भने सामान्य निःशुल्क उपचारमा पर्दैन। बच्चाको उपचार आवश्यकता कति गम्भीर छ भन्ने आधारमा Helfo बाट निश्चित सरकारी दरअनुसार ४० देखि १०० प्रतिशतसम्म आर्थिक सहायता आउन सक्छ।

दन्त विशेषज्ञ (Tannreguleringstannlege) ले सरकारी दरभन्दा बढी शुल्क लिएको अवस्थामा सहायता पाएपछि पनि बाँकी रकम परिवारले नै तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।

दाँतको तार केवल सुन्दर देखिनका लागि मात्र लगाउन खोजिएको हो भने Helfo ले सहायता दिँदैन। उपचार आवश्यक छ कि छैन भनेर पहिले सार्वजनिक दन्त सेवाका दन्त चिकित्सक वा दन्त स्वास्थ्यकर्मीले मूल्याङ्कन गर्छन् र आवश्यक भए मात्र विशेषज्ञकहाँ पठाउँछन्।

१९ देखि २८ वर्षसम्मका युवालाई ७५% छुट

उपचार हुने वर्षमा १९ देखि २८ वर्ष उमेर पुग्ने युवा वयस्कहरूले सार्वजनिक दन्त स्वास्थ्य सेवाबाट आवश्यक उपचार गराउँदा सरकारी दरको केवल २५ प्रतिशत रकम आफैँ तिर्नुपर्छ। बाँकी ७५ प्रतिशत खर्च सार्वजनिक व्यवस्थाले व्यहोर्छ।

यो छुट निजी दन्त चिकित्सककहाँ गएर स्वतः पाइँदैन। छुट पाउन आफ्नो बसोबास रहेको Fylkeskommune अन्तर्गतको सार्वजनिक दन्त क्लिनिकलाई नै सम्पर्क गर्नुपर्छ।

युवा वयस्कलाई क्लिनिकले आफैँ बोलाउँछ भन्ने निश्चित हुँदैन, त्यसैले उपचार आवश्यक भए आफैँले समय माग्नु राम्रो हुन्छ।

२८ वर्षभन्दा माथिका वयस्कले सामान्यतया आफैँ तिर्नुपर्छ

नर्वेमा २८ वर्षभन्दा माथिका अधिकांश वयस्कले दाँत जाँच, दाँत भर्ने, सफा गर्ने, दाँत निकाल्ने वा अन्य सामान्य उपचारको सम्पूर्ण रकम आफैँ तिर्नुपर्छ। साधारण दाँत उपचार सामान्यतया फास्टलेगे को उपचारजस्तो नियमित egenandel प्रणालीमा पर्दैन।

दन्त चिकित्सकहरूले आफ्ना मूल्य आफैँ निर्धारण गर्न सक्ने भएकाले एउटै उपचारको शुल्क क्लिनिकअनुसार फरक हुन सक्छ। त्यसैले ठूलो वा महँगो उपचार सुरु गर्नुअघि लिखित मूल्य अनुमान माग्नु अत्यन्त उपयोगी हुन्छ।

त्यसमा कुन उपचार आवश्यक छ, कति पटक क्लिनिक जानुपर्छ, कुल अनुमानित खर्च कति हुन्छ र Helfo बाट कुनै सहायता आउँछ कि आउँदैन भन्ने जानकारी माग्न सकिन्छ। एउटै उपचारका फरक विकल्प भए तिनको खर्चबारे पनि सोध्न सकिन्छ।

केही रोग र विशेष अवस्थामा Helfo बाट सहायता पाइन्छ

वयस्कले सबै दाँत उपचारको रकम आफैँ तिर्नुपर्छ भन्ने नियमका केही महत्त्वपूर्ण अपवादहरू छन्। निश्चित रोग, स्वास्थ्य अवस्था वा चोटका कारण दाँतको उपचार आवश्यक भएको अवस्थामा Helfo ले सरकारी दरअनुसार खर्चको केही भाग व्यहोर्न सक्छ।

सहायता पाउने अवस्थाहरू धेरै प्रकारका हुन्छन्। उदाहरणका लागि:

• केही दुर्लभ रोगहरू (Sjeldne medisinske tilstander)
• मुख वा बङ्गारासम्बन्धी विशेष अवस्था
• दुर्घटना वा कामसँग सम्बन्धित चोट (Yrkesskade)
• गम्भीर दाँत घिसिने समस्या
• आफ्नै दैनिक मुख सफा गर्न सक्ने क्षमता गम्भीर रूपमा घटेको दीर्घकालीन रोग वा अशक्तताका अवस्थाहरू।

तर, आफूलाई सहायता मिल्छ कि मिल्दैन भनेर बिरामीले आफैँ निर्णय गर्नुपर्दैन। उपचार गर्ने दन्त चिकित्सक वा दन्त स्वास्थ्यकर्मीले अवस्था र आवश्यक कागजात हेरेर नियम पूरा हुन्छ कि हुँदैन भन्ने मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। सहायता लिन उपचार गर्ने चिकित्सकको Helfo सँग प्रत्यक्ष हिसाब गर्ने सम्झौता (direkteoppgjør) हुनु आवश्यक हुन्छ।

केही समूहले सार्वजनिक सेवाबाट निःशुल्क उपचार पाउन सक्छन्

बालबालिकाबाहेक केही अन्य समूहलाई पनि सार्वजनिक दन्त स्वास्थ्य सेवाबाट निःशुल्क वा सहुलियतपूर्ण उपचारको अधिकार हुन सक्छ। यसमा निम्न व्यक्तिहरू पर्छन्:

• बौद्धिक अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू।
• संस्थामा दीर्घकालीन रूपमा बसिरहेका वा निश्चित प्रकारको घरमै स्वास्थ्य सेवा (hjemmesykepleie) पाइरहेका वृद्ध, दीर्घरोगी तथा अशक्त व्यक्तिहरू।
• निश्चित स्वास्थ्य तथा हेरचाह सेवा लिइरहेका लागुपदार्थसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरू।
• कारागारमा रहेका व्यक्तिहरू।

यातना वा दुर्व्यवहारको अनुभव र गम्भीर दन्त उपचारसम्बन्धी डर (Odontofobi/Tannlegeskrekk) भएका केही व्यक्तिका लागि पनि विशेष रूपमा अनुकूलित सार्वजनिक उपचार कार्यक्रम उपलब्ध हुन सक्छ। यसका लागि विशेष मूल्याङ्कन आवश्यक पर्छ।

Frikort भए पनि सामान्य दाँत उपचार स्वतः निःशुल्क हुँदैन

नर्वेमा स्वास्थ्य सेवाका निश्चित Egenandel तोकिएको सीमासम्म तिरेपछि 'फ्रिकोर्ट' (Frikort) पाइन्छ। तर, frikort भएको कारणले मात्र सामान्य दाँत जाँच, दाँत भर्ने वा दाँत निकाल्ने सबै खर्च निःशुल्क हुँदैन।

दाँतसम्बन्धी केही सीमित उपचारहरू मात्र frikort व्यवस्थामा पर्न सक्छन्। त्यसैले उपचार सुरु गर्नुअघि कुन रकम सहायता वा Frikort अन्तर्गत पर्छ र कुन रकम आफैँ तिर्नुपर्छ भन्ने स्पष्ट सोध्नु राम्रो हुन्छ।

पैसा नभए NAV मा सहायता माग्न सकिन्छ

दाँतको उपचार आवश्यक छ तर खर्च तिर्न सक्ने अवस्था पटक्कै छैन भने NAV मा आर्थिक सामाजिक सहायताका लागि निवेदन दिन सकिन्छ। तर, सबैले सहायता पाउँछन् भन्ने निश्चित हुँदैन। NAV ले व्यक्तिको आम्दानी, बचत, अन्य आर्थिक अधिकार र उपचार कत्तिको आवश्यक छ भन्ने आधारमा व्यक्तिगत मूल्याङ्कन गर्छ।

पहिले Helfo वा अन्य सार्वजनिक व्यवस्थाबाट सहायता पाउने सम्भावना छ कि छैन भन्ने जाँच गर्नुपर्ने हुन सक्छ। सहायता नमिल्ने र किस्ताबन्दीमा पनि तिर्न नसक्ने अवस्था भए NAV ले आवश्यक दन्त उपचारको खर्च आंशिक वा पूर्ण रूपमा व्यहोर्ने सम्भावना हुन्छ।

महँगो उपचार सुरु गर्नुअघि दन्त चिकित्सकबाट लिखित मूल्य अनुमान र उपचार किन आवश्यक छ भन्ने विवरण लिएर NAV मा आवेदन दिनु राम्रो हुन्छ। सहायता स्वीकृत हुनुअघि नै गैरआकस्मिक उपचार सुरु गरेमा खर्च स्वीकार हुन्छ भन्ने निश्चित हुँदैन।

आकस्मिक दन्त सेवा (Tannlegevakt)

दाँतमा अचानक ठूलो दुखाइ, अनुहार सुन्निने, ज्वरो आउने, मुख खोल्न कठिन हुने वा चोटका कारण दाँत फुट्ने अवस्था भए छिटो दन्त चिकित्सक वा आकस्मिक दन्त सेवा (Tannlegevakt) सँग सम्पर्क गर्नुपर्छ। साँझ, बिदा वा सप्ताहन्तमा सार्वजनिक वा निजी Tannlegevakt हरू खुल्ला रहन्छन्, तर यिनीहरूको शुल्क सामान्य समयभन्दा बढी हुन सक्छ।

विदेशमा दाँतको उपचार

नर्वेमा दाँतको उपचार महँगो हुने भएकाले कतिपयले नेपाल वा युरोपका अन्य देशमा उपचार गराउँछन्। युरोपेली आर्थिक क्षेत्र (EEA) भित्र उपचार गराएमा नर्वेमा Helfo बाट पाउने सर्तहरू पूरा भएको खण्डमा केही रकम फिर्ता पाउन सकिन्छ।

तर, नेपाल वा EEA बाहिर उपचार गराउँदा Helfo बाट कुनै पनि खर्च फिर्ता पाइँदैन।

उपचार सुरु गर्नुअघि खर्चबारे स्पष्ट सोध्नुहोस्

दाँतको समस्या सानो हुँदा उपचार नगरेर लामो समय पर्खिँदा पछि उपचार झन् ठूलो र महँगो हुन सक्छ। तर खर्च थाहा नपाई उपचार सुरु गर्दा अकस्मात ठूलो बिल आउन सक्छ। त्यसैले उपचारअघि यी कुरा बुझ्नु उपयोगी हुन्छ:

• अहिले गर्नैपर्ने उपचार कुन हो?
• पछि गर्न मिल्ने उपचार कुन हो?
• कुल अनुमानित खर्च कति हुन्छ?
• Helfo वा सार्वजनिक सेवाबाट सहायता पाइन्छ?
• बाँकी रकम किस्तामा तिर्न सकिन्छ?

सबैका लागि एउटै नियम छैन

नर्वेमा दाँतको उपचार सबैका लागि निःशुल्क हुँदैन। बच्चा, युवा वयस्क, विशेष स्वास्थ्य अवस्था भएका व्यक्ति र सार्वजनिक हेरचाह सेवामा रहेका केही समूहका लागि फरक-फरक अधिकारहरू छन्।

अनुमान गरेर निजी क्लिनिकमा उपचार सुरु गर्नुभन्दा पहिले आफ्नो उमेर र अवस्थाअनुसार सार्वजनिक दन्त सेवा वा Helfo बाट सहायता पाइन्छ कि पाइँदैन बुझ्नु नै सबैभन्दा बुद्धिमानी कदम हो।