१. सम्पादकीय जिम्मेवारी मानिसकै हुन्छ
AI ले जानकारी व्यवस्थित गर्न, प्रारम्भिक मस्यौदा तयार गर्न, अनुवाद गर्न, भाषा सुधार्न र सम्पादकीय चित्रण बनाउन सहयोग गर्न सक्छ। तर AI लाई स्वतन्त्र रूपमा सम्पादकीय निर्णय गर्ने अधिकार हुँदैन।
निम्न निर्णय nepali.no को सम्पादकीय नियन्त्रणमा रहन्छन्:
- कुन विषयमा समाचार, गाइड वा अन्य सामग्री तयार गर्ने
- कुन स्रोत प्रयोग गर्ने र कुन स्रोतलाई विश्वसनीय मान्ने
- कुन तथ्य, सन्दर्भ र विवरण समावेश गर्ने
- शीर्षक, परिचय, सारांश र मुख्य पाठको अन्तिम स्वरूप निर्धारण गर्ने
- तस्बिर वा सम्पादकीय चित्रण छनोट गर्ने
- संवेदनशील विवरण समावेश गर्ने वा हटाउने
- सामग्री सच्याउने, अद्यावधिक गर्ने वा हटाउने
- सामग्री प्रकाशनका लागि तयार छ कि छैन भन्ने निर्णय गर्ने
AI बाट प्राप्त सामग्रीलाई मानवीय सम्पादकीय मूल्याङ्कनको विकल्पका रूपमा प्रयोग गरिँदैन।
२. लेखन र भाषा सुधारमा AI को सहयोग
nepali.no ले निम्न काममा AI को सहयोग लिन सक्छ:
- समाचार वा गाइडको प्रारम्भिक मस्यौदा तयार गर्न
- जटिल सार्वजनिक जानकारी व्यवस्थित गर्न
- लामो प्रतिवेदन वा आधिकारिक कागजातका मुख्य विषय पहिचान गर्न
- नेपाली र नर्वेजियन भाषाबीच अनुवाद गर्न
- शीर्षक, परिचय वा छोटो सारांश प्रस्ताव गर्न
AI ले प्रस्ताव गरेको पाठलाई अन्तिम सामग्री मानिँदैन। प्रकाशनअघि सम्पादकले पाठ पढ्छ, आवश्यक सुधार गर्छ र सम्बन्धित स्रोतसँग तथ्य जाँच गर्छ।
३. तथ्य जाँच र स्रोत
AI ले गलत, अपूर्ण, पुरानो वा अस्तित्वमै नभएको जानकारी प्रस्तुत गर्न सक्छ। त्यसैले AI बाट आएको उत्तरलाई समाचार वा गाइडको प्राथमिक स्रोतका रूपमा प्रयोग गरिँदैन।
तथ्य र दाबी जाँच गर्दा सम्भव भएसम्म निम्न स्रोतलाई प्राथमिकता दिइन्छ:
- सरकारी निकाय र सार्वजनिक संस्थाका आधिकारिक वेबसाइट
- मूल प्रतिवेदन, निर्णय, प्रस्ताव र सार्वजनिक कागजात
- आधिकारिक तथ्याङ्क
- सम्बन्धित संस्था वा जिम्मेवार निकायको प्रत्यक्ष जानकारी
- विश्वसनीय समाचार संस्था
- अन्य पहिचान गर्न सकिने प्राथमिक वा आधिकारिक स्रोत
प्रकाशित सामग्रीमा उल्लेख गरिएका स्रोत नै जानकारीको आधार हुन्। AI ले मूल वा आधिकारिक स्रोतको स्थान लिँदैन।
कुनै जानकारी पुष्टि गर्न नसकिएमा त्यसलाई हटाउन, स्पष्ट अनिश्चिततासहित प्रस्तुत गर्न वा प्रकाशन स्थगित गर्न सकिन्छ।
४. AI बाट तयार गरिएका सम्पादकीय चित्रण
nepali.no मा हाल प्रयोग हुने अधिकांश समाचार तथा गाइडका मुख्य दृश्य AI बाट तयार गरिएका सम्पादकीय चित्रण हुन्।
यस्ता चित्रणको उद्देश्य लेखको विषय, अवस्था वा अवधारणालाई दृश्य रूपमा प्रस्तुत गर्नु हो। तिनीहरू वास्तविक घटनास्थलमा क्यामेराबाट खिचिएका प्रमाणिक वा फोटो-पत्रकारितासम्बन्धी तस्बिर होइनन्।
AI बाट सम्पादकीय चित्रण तयार गर्दा निम्न कुरामा विशेष ध्यान दिने प्रयास गरिन्छ:
- काल्पनिक व्यक्तिलाई वास्तविक पहिचान भएको व्यक्तिका रूपमा प्रस्तुत नगर्ने
- वास्तविक घटनाको प्रमाणजस्तो देखिने भ्रामक दृश्य नबनाउने
- कुनै व्यक्ति, संस्था वा समुदायले नगरेको काम गरेको जस्तो प्रभाव नदिने
- लोगो, सरकारी कागजात, पोसाक वा कार्यालयलाई गलत अर्थ लाग्ने गरी प्रयोग नगर्ने
- दुर्घटना, हिंसा, मृत्यु, स्वास्थ्य समस्या र व्यक्तिगत दुःखसम्बन्धी विषयमा विशेष सावधानी अपनाउने
- बालबालिका र जोखिममा रहेका व्यक्तिसँग सम्बन्धित विषय संवेदनशील रूपमा प्रस्तुत गर्ने
- सामाजिक समूहबारे पूर्वाग्रहपूर्ण वा अपमानजनक दृश्य नबनाउने
- आवश्यक ठाउँमा चित्रण AI बाट तयार गरिएको हो भन्ने जानकारी दिने
सम्पादकीय चित्रणले लेखको विषय प्रतिनिधित्व गर्न सक्छ। तर त्यसले कुनै घटना वास्तवमै त्यही रूप, स्थान वा व्यक्तिसँग घटेको प्रमाण दिँदैन।
५. वास्तविक र बाह्य स्रोतबाट प्राप्त तस्बिर
nepali.no ले आवश्यकताअनुसार निम्न प्रकारका वास्तविक तस्बिर पनि प्रयोग गर्न सक्छ:
- आधिकारिक प्रेस तस्बिर
- सार्वजनिक निकायबाट उपलब्ध गराइएको तस्बिर
- संस्था वा कार्यक्रम आयोजकले उपलब्ध गराएको तस्बिर
- अनुमति प्राप्त वा इजाजतपत्रसहितको तस्बिर
- योगदानकर्ता वा nepali.no का प्रतिनिधिले खिचेको तस्बिर
यस्ता तस्बिर प्रयोग गर्दा आवश्यकताअनुसार स्रोत, फोटोग्राफर, संस्था र प्रयोग अधिकारसम्बन्धी जानकारी उल्लेख गरिन्छ।
वास्तविक तस्बिरलाई AI बाट तयार गरिएको चित्रणका रूपमा वा AI चित्रणलाई वास्तविक घटनाको तस्बिरका रूपमा प्रस्तुत गरिँदैन।
६. AI को सहयोगमा तयार गरिएको सारांश
केही समाचार वा लामो गाइडमा “छोटकरीमा” शीर्षकअन्तर्गत मुख्य जानकारी बुँदागत रूपमा देखाउन सकिन्छ।
AI ले यस्तो सारांशको प्रारम्भिक मस्यौदा बनाउन सहयोग गर्न सक्छ। तर:
- प्रत्येक बुँदा सम्पादकीय रूपमा जाँच गरिन्छ
- आवश्यकताअनुसार बुँदा सच्याइन्छ वा पुनर्लेखन गरिन्छ
- सारांशमा मूल लेखमा नभएको नयाँ तथ्य थपिँदैन
- वेबसाइट खोल्दा प्रत्येक पाठकका लागि नयाँ सारांश स्वतः तयार हुँदैन
- सम्पादकीय रूपमा जाँच गरी अन्तिम रूप दिइएको सारांश मात्र सार्वजनिक रूपमा देखाइन्छ
- AI को सहयोगमा तयार गरिएको सारांशमा त्यसबारे जानकारी दिइन्
७. अनुवाद र भाषा सुधार
nepali.no ले नेपाली र नर्वेजियन भाषाबीच अनुवाद गर्न तथा भाषालाई स्पष्ट र पाठकमैत्री बनाउन AI को सहयोग लिन सक्छ।
तर शब्दको सीधा अनुवाद सधैं पर्याप्त हुँदैन। कानुन, आप्रवासन, स्वास्थ्य, रोजगारी, शिक्षा, कर र सार्वजनिक सेवासँग सम्बन्धित आधिकारिक शब्दको अर्थ प्रयोगको सन्दर्भअनुसार फरक हुन सक्छ।
त्यसैले AI बाट तयार गरिएको अनुवादलाई आवश्यकताअनुसार:
- मूल स्रोतसँग तुलना गरिन्छ
- अस्वाभाविक वा अस्पष्ट भाषा सुधारिन्छ
- आधिकारिक शब्दको वास्तविक अर्थ जाँच गरिन्छ
- नर्वेजियन नाम र शब्दको उच्चारण जाँच गरिन्छ
- नेपाली पाठकका लागि आवश्यक सन्दर्भ थपिन्छ
- आवश्यक ठाउँमा नर्वेजियन शब्द वा संस्थाको मूल नाम राखिन्छ
अनुवादको उद्देश्य शब्दशः रूपान्तरण मात्र होइन, मूल जानकारीको अर्थ सही र स्पष्ट रूपमा पाठकसम्म पुर्याउनु हो।
८. स्वचालित प्रकाशन हुँदैन
AI बाट प्राप्त पाठ, सारांश, शीर्षक, अनुवाद वा चित्रण स्वतः सार्वजनिक गरिँदैन।
प्रकाशनअघि आवश्यकताअनुसार:
- सामग्रीको अर्थ र सन्दर्भ जाँच गरिन्छ
- तथ्य र स्रोत जाँच गरिन्छ
- भाषा र प्रस्तुति सुधारिन्छ
- चित्रणको उपयुक्तता मूल्याङ्कन गरिन्छ
- संवेदनशील विवरणसँग सम्बन्धित जोखिम विचार गरिन्छ
- अन्तिम सम्पादकीय स्वीकृति दिइन्छ
AI ले आफैं विषय छान्ने, सामग्री प्रकाशित गर्ने वा प्रकाशित सामग्रीलाई सम्पादकीय स्वीकृतिबिना परिवर्तन गर्ने व्यवस्था nepali.no को नीति होइन।
९. व्यक्तिगत र संवेदनशील जानकारी
AI सेवा प्रयोग गर्दा व्यक्तिगत, गोप्य वा संवेदनशील जानकारीको सुरक्षामा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।
आवश्यक स्वीकृति र सुरक्षित व्यवस्था नभएसम्म निम्न जानकारी AI सेवामा राख्नु हुँदैन:
- अनावश्यक व्यक्तिगत विवरण
- गोप्य पत्राचार
- अप्रकाशित आन्तरिक कागजात
- पहिचान गर्न सकिने स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी
- आप्रवासन, रोजगारी वा पारिवारिक अवस्थासम्बन्धी संवेदनशील विवरण
- बालबालिका वा जोखिममा रहेका व्यक्तिको गोप्य जानकारी
- पासवर्ड, पहुँच संकेत वा सुरक्षा जानकारी
- गोप्य स्रोतको पहिचान खुल्न सक्ने जानकारी
सम्पादकीय कामका लागि आवश्यकभन्दा बढी व्यक्तिगत जानकारी प्रयोग नगर्ने सिद्धान्त अपनाइन्छ।
१०. पारदर्शिता र खुलासा
AI को प्रयोगले सामग्रीको अर्थ, विश्वसनीयता वा पाठकको बुझाइमा महत्त्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने अवस्थामा nepali.no ले त्यसबारे स्पष्ट जानकारी दिने प्रयास गर्छ।
आवश्यकताअनुसार:
- AI बाट तयार गरिएको सम्पादकीय चित्रणको जानकारी दिइन्छ
- AI को सहयोगमा तयार गरिएको सारांशमा खुलासा देखाइन्छ
- सम्बन्धित लेखबाट AI प्रयोगसम्बन्धी जानकारी पृष्ठमा लिङ्क दिन सकिन्छ
- विशेष सामग्रीमा AI को प्रयोगबारे थप व्याख्या गर्न सकिन्छ
सामान्य हिज्जे सुधार, व्याकरण सुधार वा नियमित भाषिक सम्पादनका प्रत्येक साना चरण छुट्टाछुट्टै उल्लेख गर्न आवश्यक नहुन सक्छ। तर पाठकको मूल्याङ्कनमा महत्त्वपूर्ण हुन सक्ने AI प्रयोगबारे पारदर्शिता अपनाइन्छ।
११. गल्ती, सुधार र पाठकको सम्पर्क
AI को सहयोग प्रयोग गरिएको भए पनि प्रकाशित सामग्रीको जिम्मेवारी nepali.no कै हुन्छ।
पाठकले निम्न समस्या भेटेमा nepali.no लाई जानकारी दिन सक्छन्:
- तथ्यगत गल्ती
- गलत वा भ्रामक अनुवाद
- लेखसँग नमिल्ने सारांश
- भ्रम सिर्जना गर्ने सम्पादकीय चित्रण
- वास्तविक घटनाको प्रमाणजस्तो देखिने AI दृश्य
- स्रोतसम्बन्धी अस्पष्टता
- AI को प्रयोगबारे अपूर्ण वा गलत जानकारी
आवश्यकताअनुसार सामग्री सच्याउन, अद्यावधिक गर्न, थप व्याख्या दिन वा हटाउन सकिन्छ।
यससम्बन्धी जानकारी दिन तपाईंले nepali.no को सम्पर्क पृष्ठ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
१२. हाम्रो मूल सिद्धान्त
AI nepali.no का लागि सहयोगी उपकरण हो। AI सम्पादक, पत्रकार, आधिकारिक स्रोत वा मानवीय निर्णयको विकल्प होइन।
AI ले काममा सहयोग गर्न सक्छ, तर प्रकाशित सामग्रीको निर्णय, जाँच र जिम्मेवारी सधैं मानिसकै हुन्छ।