नर्वेमा घर, हित्ते वा अन्य स्थानमा फोमयुक्त आगो निभाउने उपकरण (Skumslokker) राख्नुभएको छ भने त्यसमा PFAS रसायन भएको हुन सक्छ। यस्ता पदार्थ भएको फोमयुक्त आगो निभाउने उपकरणका लागि नयाँ नियम लागू हुँदैछ।

२३ अक्टोबर २०२६ देखि PFAS भएको फोमयुक्त हातले बोक्न मिल्ने आगो निभाउने उपकरण (Håndslokkere) बिक्री गर्न पाइने छैन। यो प्रतिबन्ध युरोपेली संघ (EU) ले रसायनसम्बन्धी REACH नियमअन्तर्गत ल्याएको हो र यो नर्वेमा पनि पूर्ण रूपमा लागू हुनेछ। तर, यसको अर्थ घरमा पहिल्यै रहेको उपकरण तत्काल फाल्नुपर्छ भन्ने होइन।

पुरानो उपकरण तत्काल फाल्नुपर्दैन

PFAS भएको फोमयुक्त आगो निभाउने उपकरण पहिल्यै खरिद गरिएको छ भने त्यसलाई ३१ डिसेम्बर २०३० सम्म कानुनी रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। २३ अक्टोबर २०२६ देखि सुरु हुने पहिलो प्रतिबन्ध मुख्यतः यस्ता नयाँ उपकरणको बिक्री सँग सम्बन्धित छ।

यसको अर्थ घर, हित्ते वा सानो व्यवसायमा रहेको चालु अवस्थामा भएको उपकरण नयाँ नियम सुरु भएकै दिन हटाउनुपर्ने छैन। तर नयाँ उपकरण किन्दा भने PFAS नभएको विकल्प रोज्न अधिकारीहरूले सुझाव दिएका छन्।

PFAS भनेको के हो?

PFAS कुनै एउटा मात्र रसायन नभई, मानिसले उत्पादन गरेका हजारौँ (१०,००० भन्दा बढी) कृत्रिम रासायनिक पदार्थहरूको एउटा साझा समूह हो। यी सबै रसायनहरूमा फ्लोरिन (Fluorine) र कार्बनको एकदमै बलियो जोड हुन्छ, जसले गर्दा यी आगो, पानी र चिल्लोबाट सजिलै नष्ट हुँदैनन्। यही विशेष गुणका कारण यस्ता हजारौँ प्रकारका रसायनहरू औद्योगिक प्रक्रियादेखि आगो निभाउने फोम र विभिन्न उपभोग्य वस्तुमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुँदै आएका छन्।

तर, PFAS प्राकृतिक वातावरणमा निकै ढिलो मात्र विघटन हुन्छ। समयसँगै मानिस र प्रकृतिमा यसको मात्रा बढ्न सक्ने भएकाले यसलाई कहिलेकाहीँ “सधैँ रहिरहने रसायन” (Evighetskjemikalier) पनि भनिन्छ। PFAS भएको आगो निभाउने फोमबाट निस्कने पदार्थ वातावरणमा PFAS फैलिने सबैभन्दा ठूलो स्रोतमध्ये रहेको र यसले माटो तथा पिउने पानीमा उल्लेखनीय प्रदूषण गराएको नर्वेको वातावरण निर्देशनालय (Miljødirektoratet) ले जनाएको छ। नयाँ प्रतिबन्धको मुख्य उद्देश्य मानिस, जनावर र वातावरणलाई यसको हानिकारक प्रभावबाट जोगाउनु हो।

आफ्नो उपकरणमा PFAS छ कि छैन कसरी थाहा पाउने?

हातले बोक्न मिल्ने पुराना आगो निभाउने उपकरणमा PFAS भएको वा नभएको उल्लेख गर्नुपर्छ भन्ने सामान्य अनिवार्य व्यवस्था थिएन। त्यसैले उपकरण बाहिरबाट हेरेर मात्र ठ्याक्कै पत्ता लगाउन कठिन हुन सक्छ।

अहिले केही उत्पादकले नयाँ उपकरणमा “PFAS-fri” वा “Fluorfri” भनेर लेख्न थालेका छन्। आफ्नो उपकरणमा PFAS छ कि छैन भन्ने निश्चित नभए आपूर्तिकर्ता वा अग्निसुरक्षासम्बन्धी प्राविधिक व्यक्तिलाई सम्पर्क गर्न Miljødirektoratet ले सुझाव दिएको छ।

नयाँ किन्दा के हेर्ने?

नयाँ हातले बोक्न मिल्ने आगो निभाउने उपकरण किन्न लाग्नुभएको छ भने PFAS भएको फोम प्रयोग नगरिएको उपकरण रोज्न सुझाव दिइएको छ। बजारमा फ्लोरिन (Fluorine) नभएका विभिन्न विकल्पहरू उपलब्ध रहेका छन् र ती निजी घर, हित्ते तथा साना व्यवसायमा लामो समयदेखि प्रयोग हुँदै आएका छन्।

नयाँ उत्पादन किन्दा यी शब्दहरू खोज्न सकिन्छ:

  • PFAS-fri
  • Fluorfri

यदि उपकरणको लेबल स्पष्ट नभए अनुमान नगरी विक्रेता, आपूर्तिकर्ता वा सम्बन्धित प्राविधिकसँग जानकारी माग्नु उपयुक्त हुन्छ।

अहिले के गर्ने?

घरमा फोमयुक्त आगो निभाउने उपकरण छ भने नयाँ नियमका कारण तत्काल हटाउन आवश्यक छैन। तर उपकरणको लेबल हेर्नुहोस्। PFAS भएको वा नभएको स्पष्ट नभए आपूर्तिकर्ता वा अग्निसुरक्षासम्बन्धी प्राविधिकसँग जाँच गर्न सकिन्छ।

नयाँ उपकरण खरिद गर्ने बेला भने 'PFAS-free' वा 'Fluorine-free' विकल्प भए नभएको निश्चित गरेर मात्र किन्नु राम्रो हुन्छ।