ओस्लोमा साइकल चालकलाई प्राथमिकता दिने नयाँ सडक समाधानले कतै सुरक्षा र सहजता बढाएको छ भने कतै प्राथमिकतासम्बन्धी नियममा अन्योल सिर्जना गरेको छ। नर्वेको यातायात अर्थशास्त्र संस्थान (TØI) ले ओस्लोका दुई पाइलट परियोजनाको मूल्याङ्कन गर्दा धेरै सडक प्रयोगकर्ताले निरन्तर फुटपाथमा सवारी चालकले पैदलयात्री र साइकल चालक दुवैलाई बाटो दिनुपर्ने नियम नबुझेको पाइएको जनाएको छ। यो प्रतिवेदन मार्च २०२६ मा प्रकाशित भएको थियो र यसलाई ओस्लो नगरपालिकाको Bymiljøetaten ले आर्थिक सहयोग गरेको थियो।
साइकल-प्राथमिकता सडकको अवधारणा
साइकल-प्राथमिकता सडक साइकल चालकका लागि छुट्टै लेन बनाउने परम्परागत समाधान होइन। यस्तो सडकमा साइकल र मोटर सवारी एउटै क्षेत्रमा चल्छन्, तर सडकको डिजाइनले साइकल चालकको सुरक्षा र सहजतालाई प्राथमिकता दिन्छ। ओस्लो नगरपालिकाका अनुसार यस्ता सडकमा मोटर सवारीको आवागमन सीमित गरिन्छ, गति सीमा प्रतिघण्टा ३० किलोमिटर राखिन्छ र साइकल चालकलाई प्राथमिकता दिइएको देखाउन सडकमा रातो सतह प्रयोग गर्न सकिन्छ। यहाँ सामान्यतया सार्वजनिक यातायात सञ्चालन हुँदैन।
छुट्टै साइकल मार्ग बनाउन उपयुक्त नहुने तर सामान्य मिश्रित यातायात पर्याप्त सुरक्षित नदेखिने सडकमा यस्तो समाधान प्रयोग गर्न सकिने नगरपालिकाले जनाएको छ। यसले सडक पार्किङ, सामान पुर्याउने सवारी, निजी सम्पत्तिमा आवतजावत र हरियालीजस्ता आवश्यकतालाई पनि सहज रूपमा सम्बोधन गर्छ।
Løvenskiolds gate र Vetlandsveien मा फरक अनुभव
TØI को अध्ययनअनुसार Løvenskiolds gate मा बनाइएको साइकल-प्राथमिकता सडकलाई साइकल चालकहरूले स्पष्ट सुधारका रूपमा अनुभव गरेका छन्। उनीहरूले सडकको डिजाइन बुझ्न सजिलो बनेको र आफू ओस्लोको साइकल सञ्जालकै एउटा भागमा यात्रा गरिरहेको अनुभूति बलियो भएको बताएका छन्। पैदलयात्रीले पनि परिवर्तनपछि पहिलेको तुलनामा सुरक्षा बढेको अनुभव गरेका छन्। यहाँको निरन्तर फुटपाथलाई पहिले रहेको पैदलयात्री क्रसिङभन्दा सुरक्षित मानिएको छ भने साइकल चालकलाई फुटपाथ छोडेर सडकमा चल्न यसले थप प्रोत्साहित गरेको छ।
अर्कोतर्फ, Vetlandsveien को निरन्तर फुटपाथमा परिवर्तनपछि केही पैदलयात्रीले पहिलेभन्दा कम सुरक्षित महसुस गरेको अध्ययनले देखाएको छ। TØI ले यसको मुख्य कारणका रूपमा कसले कसलाई बाटो दिनुपर्ने भन्ने प्राथमिकतासम्बन्धी नियमको अस्पष्टतालाई औंल्याएको छ। ओस्लो नगरपालिकाका अनुसार Vetlandsveien मा गरिएको उक्त मूल्याङ्कन निरन्तर फुटपाथसँग मात्र सम्बन्धित थियो। यस क्षेत्रमा थप काम भइरहेको छ र Kranveien देखि Vetlandsfaret सम्मको रातो सडक सतह, सडक चिन्ह र बस बिसौनीसहितको साइकल-प्राथमिकता सडक २०२६ को शरद ऋतुसम्म पूरा गर्ने योजना छ।
नियमको बुझाइ र दृष्टिसम्बन्धी समस्या भएकाका लागि चुनौती
अध्ययनको एउटा प्रमुख निष्कर्ष सडक प्रयोगकर्ताले प्राथमिकताको नियम ठीकसँग नबुझ्नु हो। TØI का अनुसार निरन्तर फुटपाथमा सवारी चलाउने व्यक्तिले पैदलयात्री र साइकल चालक दुवैलाई बाटो दिनुपर्छ भन्ने धेरैलाई थाहा थिएन। यद्यपि, भिडियो अवलोकनमा वास्तविक द्वन्द्व वा ठोक्किनै लागेको अवस्था थोरै मात्र देखिएको थियो, किनभने मानिसहरूले औपचारिक नियमको सट्टा एकअर्कालाई हेरेर वा रोकिएर आफैँ सहमतिमा बाटो तय गरेका थिए।
सार्वभौमिक डिजाइनको मूल्याङ्कन गर्दा स्पष्ट रङभेद, सतहको भिन्नता र चेतावनी दिने स्पर्शयोग्य क्षेत्र भएका समाधान प्रभावकारी देखिएका छन्। निरन्तर फुटपाथमा पर्याप्त चेतावनी संकेत नभए दृष्टिसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिमा सुरक्षित भएको गलत अनुभूति उत्पन्न हुन सक्ने अध्ययनले जनाएको छ। ह्विलचेयर प्रयोगकर्ताले भने सिँढी वा सतहको उचाइमा अवरोध नभएका समतल फुटपाथ र साइकल-प्राथमिकता सडकलाई आवागमनका दृष्टिले स्पष्ट सुधार मानेका छन्।
Løvenskiolds gate को विस्तार योजना
Løvenskiolds gate मा Frognerveien देखि Torsgate सम्मको भाग जुन २०२४ मा र Tors gate देखि Gyldenløves gate सम्मको भाग नोभेम्बर २०२४ मा पूरा भएको थियो। अब Gyldenløves gate देखि Briskebyveien सम्मको अर्को १५० मिटर लामो भाग निर्माण हुनेछ, जसमा पहिलो ५० मिटर समतल र बाँकी १०० मिटर उकालो क्षेत्र पर्नेछ। उकालो र ओरालोमा साइकल-प्राथमिकता सडकले कसरी काम गर्छ भन्ने परीक्षण गर्ने नगरपालिकाको योजना छ।
यस परियोजनाबारे स्थानीयबाट प्राप्त १०० सुझावमध्ये धेरैजसो आलोचनात्मक थिए, जसमा पार्किङ, छिमेकी सडकमा बढ्न सक्ने यातायात, सार्वजनिक रकमको प्रयोग तथा परियोजनाको आवश्यकताबारे चिन्ता व्यक्त गरिएको थियो। सकारात्मक सुझाव दिनेहरूले भने सुरक्षित र हरियालीयुक्त शहरी क्षेत्रलाई महत्त्व दिएका थिए।