नर्वेजियन क्रोन यस वर्ष युरो, डलर तथा छिमेकी देशका मुद्राहरूको तुलनामा उल्लेख्य रूपमा बलियो भएको छ। यसले नर्वेबाट विदेश घुम्न जाने वा अन्य देशमा किनमेल गर्नेहरूलाई पहिलेभन्दा बढी सामान र सेवा किन्न सक्ने बनाएको छ। सन् २०२६ मा हालसम्म क्रोन सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने मुद्रा बनेको छ र पश्चिमी विकसित देशहरूमध्ये यसले सबैभन्दा राम्रो गरेको छ।
नर्वेको केन्द्रीय बैंक नोर्गेस बैंकले प्रयोग गर्ने र ४४ प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूको मुद्रासँग क्रोनको समग्र अवस्था मापन गर्ने 'I-44' सूचकांकअनुसार क्रोन अहिले सन् २०२२ को शरदयामयताकै सबैभन्दा बलियो अवस्थामा पुगेको छ। यस वर्ष विशेष गरी स्विडिस र डेनिस क्रोन तथा युरोको तुलनामा नर्वेजियन क्रोनको मूल्य बढेको छ।
स्विडेनमा सबैभन्दा धेरै फाइदा
यस वर्षको सुरुदेखि नर्वेजियन क्रोन स्विडिस क्रोनको तुलनामा करिब १३ प्रतिशत बलियो भएको छ, जसले स्विडेनमा किनमेल गर्ने वा घुम्न जाने नर्वेबासीलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुर्याएको छ। नयाँ वर्षतिर १०० स्विडिस क्रोन किन्न करिब १०९ नर्वेजियन क्रोन तिर्नुपर्थ्यो। अहिले त्यसका लागि करिब ९४ क्रोन पर्याप्त हुन्छ।
युरो र डेनिस क्रोनको तुलनामा नर्वेजियन क्रोन करिब ११ प्रतिशतले बलियो भएको छ। वर्षको सुरुमा एक युरोको मूल्य करिब ११.८४ नर्वेजियन क्रोन थियो भने अहिले घटेर १०.४७ क्रोनमा झरेको छ। त्यस्तै, १०० डेनिस क्रोनको मूल्य १५८ नर्वेजियन क्रोनबाट घटेर १४० क्रोन पुगेको छ।
अमेरिकी डलर पनि नयाँ वर्षको १०.०७ क्रोनबाट घटेर अहिले ९.३४ क्रोन पुगेको छ। यसका साथै क्रोन स्विस फ्रयाङ्कको तुलनामा १० प्रतिशतले र पाउन्ड तथा येनको तुलनामा पनि केही बलियो भएको छ। यसको अर्थ विदेशमा कार्ड प्रयोग गर्दा वा विदेशी मुद्रामा भुक्तानी गर्दा रकम वर्षको सुरुवातको तुलनामा कम पर्छ।
ऊर्जा मूल्य र युरोपको आर्थिक चिन्ताले क्रोनलाई सहयोग
स्पारेबांक एन (SpareBank 1) मार्केट्सका प्रमुख रणनीतिकार डाने सेकोभका अनुसार ऊर्जा मूल्य बढ्नु र युरोपका केही देशको सरकारी वित्तीय अवस्थाबारे चिन्ता बढ्नु क्रोन बलियो हुनुका प्रमुख कारण हुन्।
विशेषगरी तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल ११२ डलर पुग्नु, मध्यपूर्वमा युद्ध जारी रहनु र फ्रान्सलगायत युरोपेली देशहरूको सरकारी वित्तबारे चिन्ता बढ्नुले नर्वेजियन क्रोनलाई बलियो बनाउन उत्कृष्ट संयोगको काम गरेको सेकोभले बताएका छन्। सेयर बजारको अस्थिरता सामान्यतया क्रोनका लागि राम्रो मानिँदैन, तर यसपटक परिस्थिति अनुकूल बनेको छ।
आयातित सामानको मूल्यवृद्धि कम हुन सक्छ
क्रोनर बलियो हुँदा विदेशबाट नर्वेमा ल्याइने सामानको लागत घट्न सक्छ, जसले आयातित वस्तुको मूल्य बढ्ने गति कम गर्न सहयोग पुर्याउँछ। यद्यपि, ढुवानी लागत, कर र पसलहरूको मूल्य निर्धारणजस्ता कारणले यसको पूर्ण फाइदा उपभोक्ताले तुरुन्तै पाउँछन् भन्ने निश्चित हुँदैन। विदेशमा सामान वा सेवा बेचेर विदेशी मुद्रामा आम्दानी गर्ने नर्वेजियन निर्यातकर्ता कम्पनीहरूका लागि भने बलियो क्रोन चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ।
हालको यो बलियो अवस्था सधैंभरि रहने निश्चित छैन। अन्तर्राष्ट्रिय तनाव कम भएर ऊर्जाको मूल्य घटेमा वा युरोपको आर्थिक अवस्थाबारे चिन्ता कम भएमा नर्वेजियन क्रोन पुनः कमजोर हुन सक्ने सेकोभको आकलन छ।
तर युक्रेन र इरानमाथिको युद्ध, उच्च ऊर्जा मूल्य र युरोपेली देशहरूको चुनाव तथा आर्थिक अवस्थाबारे अनिश्चितता जारी रहेमा क्रोन अझै बलियो हुन सक्ने सम्भावना पनि छ। यस्तो अवस्थामा एक युरोको मूल्य १० नर्वेजियन क्रोनभन्दा तल झर्न सक्ने र वित्तीय संकटपछिको जस्तै अवस्था दोहोरिन सक्ने उनको अनुमान छ।
विदेश यात्रा गर्ने योजनामा रहेका मानिसहरूका लागि अहिलेको विनिमय दर अनुकूल देखिए पनि यात्रा वा ठूलो खरिदको निर्णय विनिमय दरको अनुमानमा मात्र आधारित गर्नु उपयुक्त हुँदैन।