नर्वेको जनस्वास्थ्य संस्थान (Folkehelseinstituttet - FHI) ले जाडो सुरु हुनुअघि वृद्धवृद्धा र जोखिम समूहमा रहेका व्यक्तिहरूलाई मौसमी फ्लु, कोरोना र न्युमोकोक रोगविरुद्ध सिफारिस गरिएका खोप लगाउन आग्रह गरेको छ। यद्यपि, सबै व्यक्तिले तीनवटै खोप लगाउनुपर्ने भने होइन। कुन खोप आवश्यक हुन्छ भन्ने कुरा उमेर, स्वास्थ्य अवस्था र यसअघि लगाइएका खोपमा निर्भर गर्छ।
FHI ले २० अक्टोबर २०२६ मा नयाँ सूचना जारी गर्दै वृद्धवृद्धा र जोखिम समूहमा रहेका धेरै व्यक्तिले अझै सिफारिस गरिएका खोप नलगाएको जनाएको छ। FHI का अनुसार उमेर बढ्दै जाँदा गम्भीर बिरामी हुने जोखिम पनि बढ्छ। केही दीर्घरोग वा स्वास्थ्य अवस्थाका कारण कम उमेरका व्यक्तिहरूसमेत बढी जोखिममा पर्न सक्छन्।
FHI ले विशेष गरी मौसमी फ्लु (influensa), कोरोना (covid-19) र न्युमोकोक रोग (pneumokokksykdom) विरुद्धका खोपबारे आफ्नो उमेर तथा स्वास्थ्य अवस्थाअनुसारको सिफारिस जाँच गर्न अनुरोध गरेको छ। यी रोगहरूले वृद्धवृद्धा र जोखिम समूहका व्यक्तिहरूमा गम्भीर बिरामी, अस्पताल भर्ना तथा दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छन्।
मौसमी फ्लु खोप कसले लगाउनुपर्छ?
मौसमी फ्लु खोप (influensavaksine) प्रत्येक वर्ष ६५ वर्ष वा त्यसभन्दा माथिका सबै व्यक्तिलाई सिफारिस गरिन्छ। निश्चित जोखिम समूहमा पर्ने बालबालिका तथा वयस्कहरूलाई पनि यो खोप लगाउन सुझाव दिइएको छ।
यो खोप गर्भावस्थाको १२औँ हप्तापछि (दोस्रो र तेस्रो त्रैमासिकमा) रहेका गर्भवती महिलालाई पनि सिफारिस गरिएको छ। गर्भावस्थाको पहिलो त्रैमासिकमै अन्य स्वास्थ्य जोखिम रहेका व्यक्तिहरूका लागि पनि खोप सिफारिस हुन सक्छ।
बिरामीसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रहने स्वास्थ्यकर्मी र कमजोर रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता भएका व्यक्तिहरूसँग एउटै घरमा बस्ने केही व्यक्तिलाई समेत यो खोप सिफारिस गरिएको छ।
गत सिजन ६५ वर्षमाथिका करिब ६९ प्रतिशतले मौसमी फ्लु खोप लगाएका थिए।
FHI का अनुसार खोपले संक्रमण हुने सम्भावनालाई पूर्ण रूपमा हटाउने ग्यारेन्टी त गर्दैन, तर रोग गम्भीर बन्ने र अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने जोखिमलाई भने उल्लेख्य रूपमा घटाउन सक्छ।
कोरोना खोप कसले लगाउनुपर्छ?
कोरोना खोप (koronavaksine) ७५ वर्ष वा त्यसभन्दा माथिका सबै व्यक्तिलाई सिफारिस गरिएको छ। हेरचाह आवास र नर्सिङ होममा बस्ने व्यक्तिलाई पनि शरद तथा जाडो मौसम सुरु हुनुअघि थप मात्रा (बुस्टर) लगाउन सिफारिस गरिएको छ।
१८ देखि ७४ वर्ष उमेरका जोखिम समूहमा पर्ने व्यक्तिलाई पनि कोरोना खोप सिफारिस गरिएको छ। यसमा फोक्सो, मुटु तथा रक्तनली, कलेजो वा मिर्गौलासम्बन्धी दीर्घरोग भएका व्यक्ति, मधुमेह भएका, रोग वा उपचारका कारण रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका तथा चिकित्सकले विशेष जोखिममा रहेको ठहर गरेका अन्य व्यक्तिहरू पर्न सक्छन्।
गम्भीर आधारभूत रोग भएका १२ देखि १७ वर्षका बालबालिका तथा किशोरकिशोरीलाई पनि खोप सिफारिस गरिएको छ। साथै, गम्भीर आधारभूत रोग भएका ६ महिनादेखि ११ वर्षसम्मका बालबालिकाका लागि चिकित्सकीय व्यक्तिगत मूल्याङ्कनका आधारमा खोप दिन सकिन्छ।
जोखिम समूहमा नपरेका ६५ देखि ७४ वर्षका व्यक्तिले पनि चाहेमा वयस्क खोप कार्यक्रममार्फत कोरोना खोप लगाउन सक्छन्। तर, FHI को प्रत्यक्ष सिफारिस भने मुख्य रूपमा ७५ वर्षमाथिका र जोखिम समूहमा रहेका व्यक्तिहरूका लागि हो।
गत सिजन ७५ वर्ष वा त्यसभन्दा माथिका करिब ४८ प्रतिशतले मात्र कोरोना खोप लगाएका थिए। यस समूहमा अझै धेरै व्यक्तिहरू आवश्यक सुरक्षाबिना रहेको FHI ले जनाएको छ।
न्युमोकोक खोप कसका लागि हो?
न्युमोकोक खोप (pneumokokkvaksine) ले न्युमोकोक जीवाणुका कारण हुने गम्भीर रोगहरूबाट जोगाउन मद्दत गर्छ। यो जीवाणुले फोक्सोको संक्रमण अर्थात् निमोनिया (lungebetennelse), रक्त संक्रमण (blodforgiftning) र मस्तिष्क तथा मेरुदण्ड वरिपरिको झिल्लीको संक्रमण (hjernehinnebetennelse) गराउन सक्छ।
वयस्क खोप कार्यक्रमअन्तर्गत ६५ वर्ष पुगेका व्यक्तिहरूलाई न्युमोकोक खोप उपलब्ध गराइन्छ। यसबाहेक निश्चित रोग वा स्वास्थ्य अवस्था भएका अन्य वृद्धवृद्धा तथा कम उमेरका व्यक्तिलाई पनि यो खोप सिफारिस हुन सक्छ।
यस वर्ष सन् १९६० वा १९६१ मा जन्मिएका योग्य व्यक्तिहरूले वयस्क खोप कार्यक्रमअन्तर्गत न्युमोकोक खोप सहुलियत मूल्यमा लगाउन पाउनेछन्। उनीहरूले खोप नलगाएको अवस्थामा सम्झाउने सूचना (रिमाइन्डर) प्राप्त गर्न सक्छन्।
के तीनवटै खोप एकैपटक लगाउन मिल्छ?
FHI का अनुसार एकभन्दा बढी खोप सिफारिस गरिएका व्यक्तिहरूले अधिकांश अवस्थामा मौसमी फ्लु (influensavaksine), कोरोना (koronavaksine) र न्युमोकोक खोप (pneumokokkvaksine) एकै समयमा लगाउन सक्छन्। यी तीनवटै खोपले फरक-फरक रोगबाट सुरक्षा दिने भएकाले एउटा खोपले अर्को खोपको काम गर्दैन।
६५ वर्षमाथिका व्यक्तिले सम्झाउने सूचना (reminder) पाउन सक्ने
खोप लगाउन सिफारिस गरिएका र ६५ वर्ष वा त्यसभन्दा माथिका व्यक्तिहरूले मौसमी फ्लु वा कोरोना खोप नलगाएको अवस्थामा सम्झाउने सूचना प्राप्त गर्न सक्छन्। कम मूल्यमा न्युमोकोक खोप पाउने समूहका व्यक्तिहरूलाई पनि यस्तै सूचना पठाइने FHI ले जनाएको छ।
सम्झाउने सूचना आउनुको अर्थ व्यक्तिलाई गम्भीर रोग लागेको वा खोप लगाउनैपर्ने अनिवार्य नियम हो भन्ने होइन। यसको मुख्य उद्देश्य सिफारिस गरिएका खोपबारे जानकारी गराउनु हो। आफूलाई कुन खोप उपयुक्त हुन्छ भन्ने निश्चित नभए स्वास्थ्यकर्मीसँग व्यक्तिगत सल्लाह लिन सकिन्छ।
नर्वेमा फ्लुको महामारी सामान्यतया डिसेम्बरमा सुरु हुन्छ। खोप लगाएपछि शरीरमा सुरक्षा (रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता) विकास हुन सामान्यतया एकदेखि दुई हप्ता लाग्ने भएकाले अधिकांश व्यक्तिले महामारी सुरु हुनुअघि नै सुरक्षा प्राप्त गर्न सक्ने FHI को अनुमान छ।
आफूलाई कुन खोप चाहिन्छ भनेर कसरी थाहा पाउने?
खोपको सिफारिस उमेरमा मात्र नभई व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्था, यसअघि लगाइएका खोप र गम्भीर रोगको जोखिममा पनि निर्भर गर्छ। त्यसैले सबैले तीनवटै खोप लगाउनुपर्छ भन्ने होइन।
आफूलाई कुन खोप सिफारिस गरिएको छ भन्ने जानकारीका लागि:
- आफू बसोबास गर्ने कोमुनेको वेबसाइट हेर्न सकिन्छ।
- नियमित चिकित्सक (Fastlege) वा अन्य खोप केन्द्रसँग सम्पर्क गर्न सकिन्छ।
- जनस्वास्थ्य संस्थान (Folkehelseinstituttet) को वेबसाइटमा सिफारिस जाँच्न सकिन्छ।
- Helsenorge मा लगइन गरेर आफूले यसअघि लगाएका खोपको विवरण हेर्न सकिन्छ।
खोपसम्बन्धी व्यक्तिगत निर्णय आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकार योग्य स्वास्थ्यकर्मीसँगको सल्लाहमा लिनु नै सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ।