विश्वभर निकै चासोका साथ हेरिने सन् २०२६ को प्रतिष्ठित 'नोबेल शान्ति पुरस्कार' विजेताको घोषणा भोलि (शुक्रबार, ९ अक्टोबर) बिहान ११ बजे ओस्लोबाट हुँदैछ।
ओस्लोस्थित नर्वेजियन नोबेल इन्स्टिच्युटमा आयोजना हुने विशेष पत्रकार सम्मेलनमार्फत यस वर्ष मानवजातिको शान्तिका लागि सबैभन्दा ठूलो योगदान पुर्याउने व्यक्ति वा संस्थाको नाम सार्वजनिक गरिनेछ।
नर्वेजियन नोबेल कमिटीका अध्यक्ष योर्गेन वाट्ने फ्र्युडनेसले विश्वको ध्यानाकर्षण गर्दै विजेताको नाम घोषणा गर्नेछन्। उक्त घोषणा कार्यक्रम आधिकारिक च्यानलहरूबाट प्रत्यक्ष प्रसारणमार्फत हेर्न सकिनेछ।
यस वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कारका लागि विश्वभरबाट कुल २८७ व्यक्ति तथा संस्थाहरू मनोनयनमा परेका छन्। जसमा २०८ जना व्यक्ति र ७९ वटा संस्थाहरू प्रतिस्पर्धामा छन्।
हरेक वर्ष शान्ति पुरस्कारका लागि मनोनयन पठाउने अन्तिम मिति ३१ जनवरी तोकिएको हुन्छ। यद्यपि, नोबेल कमिटीका सदस्यहरूले आफ्नो पहिलो बैठक (जुन यस वर्ष २६ फेब्रुअरीमा बसेको थियो) मा थप उम्मेदवारहरूको नामसमेत समावेश गर्न सक्ने विशेष प्रावधान छ।
हजारौं सिफारिसहरूमध्येबाट सबै योग्य मनोनयनको गहिरो अध्ययन गरेपछि कमिटीले एउटा छोटो सूची (Shortlist) तयार गर्छ। त्यसपछि मात्र सम्बन्धित विषयका अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानकर्ता र प्राज्ञिक विशेषज्ञहरूबाट विस्तृत मूल्याङ्कन लिइन्छ र उम्मेदवारको पृष्ठभूमि तथा योगदानको कडा समीक्षा गरेर अन्तिम निर्णय गरिन्छ।
५० वर्षसम्म गोप्य रहन्छन् मनोनयनका विवरण
पुरस्कार घोषणा हुनुअघि विश्वभरका सञ्चारमाध्यमहरूमा विभिन्न व्यक्ति र संस्थाको नाम 'सम्भावित विजेता' का रूपमा चर्चामा आउने गर्छन्। तर, नर्वेजियन नोबेल कमिटीले कहिल्यै पनि आधिकारिक रूपमा उम्मेदवारहरूको नाम सार्वजनिक वा पुष्टि गर्दैन।
नोबेल पुरस्कारको कडा नियमअनुसार कुनै व्यक्ति वा संस्थालाई कसले मनोनयन गर्यो, कमिटीले कसरी मूल्याङ्कन गर्यो र बन्द कोठाभित्र कस्तो छलफल भयो भन्ने सम्पूर्ण विवरण आगामी ५० वर्षसम्म पूर्ण रूपमा गोप्य राखिन्छ।
त्यसैले अहिले सञ्चारमाध्यममा आएका नामहरू कि त मनोनयनकर्ता आफैंले मिडियालाई बताएका हुन्, कि त केवल अनुमानका भरमा गरिएका विश्लेषण मात्र हुन्। कसैको नाम प्रारम्भिक मनोनयनमा पर्नु मात्रै नोबेल कमिटीको आधिकारिक समर्थन वा सम्मान भने पक्कै होइन।
पुरस्कार कसलाई दिने भन्ने अन्तिम निर्णय स्वतन्त्र रूपमा कमिटीले नै गर्छ।
अन्य पुरस्कार स्विडेनबाट, शान्ति पुरस्कार नर्वेबाट
नोबेलका अन्य विधाहरू जस्तै विज्ञान (चिकित्सा, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र), साहित्य र अर्थशास्त्रतर्फका पुरस्कारहरू स्विडेनको स्टकहोमबाट घोषणा र वितरण गरिन्छन्।
तर, पुरस्कारका संस्थापक अल्फ्रेड नोबेलले आफ्नो मृत्युअघि तयार पारेको इच्छापत्र (Will) मा शान्तिको क्षेत्रमा काम गर्नेलाई छनोट गर्ने र पुरस्कार प्रदान गर्ने सम्पूर्ण जिम्मेवारी 'नर्वेजियन नोबेल कमिटी' लाई सुम्पेका थिए।
सोही ऐतिहासिक परम्परालाई पछ्याउँदै आजसम्म शान्ति पुरस्कारको यो प्रतिष्ठित घोषणा ओस्लोबाट हुँदै आएको छ।
नोबेल सप्ताह र डिसेम्बर १० को भव्य समारोह
भोलि विजेताको नाम घोषणा भए पनि औपचारिक रूपमा पुरस्कार वितरण भने आउँदो १० डिसेम्बर २०२६ मा ओस्लोमा आयोजना हुने भव्य समारोहका बीच गरिनेछ।
१० डिसेम्बर अल्फ्रेड नोबेलको निधन भएको दिन हो, जसको सम्झनामा हरेक वर्ष यही मितिमा पुरस्कार हस्तान्तरण गरिन्छ।
यस वर्षको 'नोबेल सप्ताह' ५ अक्टोबरबाटै सुरु भइसकेको छ। चिकित्सा, भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र र साहित्यतर्फका पुरस्कारहरू घोषणा भइसकेका छन् भने शुक्रबार नोबेल शान्ति पुरस्कार घोषणा हुनेछ।
यस शृङ्खलाको अन्तिम पुरस्कारका रूपमा अर्थशास्त्रतर्फको नोबेल विजेताको नाम भने आगामी सोमबार, १२ अक्टोबरमा सार्वजनिक गरिने कार्यक्रम छ।
प्रत्यक्ष प्रसारण कहाँ हेर्ने?
सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कारको बहुप्रतीक्षित घोषणा शुक्रबार बिहान ठीक ११ बजे सुरु हुनेछ। यो कार्यक्रम नोबेल पुरस्कारका आधिकारिक डिजिटल प्लेटफर्म (वेबसाइट तथा युट्युब च्यानल) मार्फत विश्वभर प्रत्यक्ष प्रसारण गरिनेछ।
https://www.nobelpeaceprize.org/articles/nobel-peace-prize-2026-live-stream