२०२६ मा लागू हुने नयाँ कानुनहरू: भिसा, रोजगारी, कर र दैनिक जीवनमा के परिवर्तन हुँदैछन्?
प्रधानमन्त्री जोनास गार स्टोरे नेतृत्वको लेबर पार्टी सरकारले “प्लान फर नर्वे” (Plan for Norway) अन्तर्गत सुरक्षा, सार्वजनिक स्वास्थ्य, रोजगारी र आर्थिक स्थायित्वलाई प्राथमिकतामा राख्दै सन् २०२६ मा विभिन्न नयाँ नियम तथा कानुनी परिवर्तन लागू गरेको छ। सरकारले यी परिवर्तनहरूले दैनिक जीवनलाई थप सुरक्षित, व्यवस्थित र पूर्वानुमानयोग्य बनाउने विश्वास व्यक्त गरेको छ।
नर्वेमा बसोबास गर्ने नेपाली तथा अन्य आप्रवासी समुदायका लागि केही परिवर्तनहरू विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छन्। यहाँ २०२६ मा लागू भएका प्रमुख परिवर्तनहरूको संक्षिप्त विवरण प्रस्तुत गरिएको छ।
जनस्वास्थ्य र दैनिक जीवनमा थप कडाइ
बालबालिका तथा युवाको स्वास्थ्य संरक्षणलाई ध्यानमा राख्दै सरकारले क्याफिनयुक्त पेय पदार्थ, सुर्तीजन्य सामग्री र ई-चुरोटसम्बन्धी नियमहरू कडा बनाएको छ।
२०२६ देखि १६ वर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्तिलाई इनर्जी ड्रिंक बिक्री गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। पसलहरूले आवश्यक परे उमेर प्रमाणित गर्न परिचयपत्र माग्न सक्नेछन्।
त्यस्तै, १८ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिका उपस्थित रहेको सवारी साधनभित्र चुरोट वा ई-चुरोट सेवन गर्न पाइनेछैन। यो प्रतिबन्ध खेलमैदान र केही बाहिरी खेलकुद क्षेत्रमा समेत लागू हुनेछ।
विदेशबाट अनलाइनमार्फत सुर्ती, स्नुस (Snus) तथा ई-चुरोट मगाउने सुविधा पनि रोकिएको छ।
अध्यागमन र भिसा नियममा महत्वपूर्ण परिवर्तन
नर्वेमा स्थायी बसोबास (Permanent Residence) प्राप्त गर्न चाहनेहरूका लागि भाषा र समाजसम्बन्धी योग्यता आवश्यकतामा थप जोड दिइएको छ।
सेप्टेम्बर १, २०२५ पछि प्रहरीमा अपोइन्टमेन्ट लिएका आवेदकहरूले A2 स्तरको मौखिक नर्वेजियन भाषा परीक्षा तथा समाज विज्ञानसम्बन्धी परीक्षा उत्तीर्ण गरेको प्रमाण पेश गर्नुपर्नेछ।
दक्ष कामदार (Skilled Worker) भिसाका लागि आवश्यक न्यूनतम तलब पनि बढाइएको छ। मे १, २०२६ देखि लागू हुने नयाँ नियमअनुसार:
- तीन वर्षे उच्च शिक्षा आवश्यक पर्ने पदका लागि न्यूनतम वार्षिक तलब: ५४५,४०० NOK
- पाँच वर्षे उच्च शिक्षा आवश्यक पर्ने पदका लागि न्यूनतम वार्षिक तलब: ६२४,७०० NOK
विद्यार्थी तथा युथ एक्सचेन्ज कार्यक्रमअन्तर्गत नर्वे आउने व्यक्तिहरूले आफ्नो खर्च धान्न सक्ने आर्थिक क्षमता प्रमाणित गर्न प्रति महिना १५,४८८ NOK उपलब्ध रहेको देखाउनुपर्नेछ।
श्रम तथा रोजगारीसम्बन्धी नयाँ व्यवस्था
नर्वेजियन श्रम कानुनमा कर्मचारीको स्वास्थ्य र कामको वातावरण सुधार गर्ने उद्देश्यले केही परिवर्तनहरू लागू भएका छन्।
विशेषगरी स्वास्थ्य क्षेत्रमा प्रचलित लामो कार्यसमयबारे नयाँ व्यवस्था ल्याइएको छ। अब १२.५ घण्टाभन्दा लामो सिफ्टमा काम गर्न कर्मचारीलाई बाध्य पार्न पाइने छैन। यस्तो व्यवस्था पूर्ण रूपमा स्वैच्छिक हुनेछ।
यसका अतिरिक्त, सप्ताहान्तमा लामो सिफ्ट गर्ने कर्मचारीले अतिरिक्त सुविधा प्राप्त गर्नेछन् र लामो कार्यघण्टामा तलबसहितको विश्राम समय सुनिश्चित गरिनेछ।
अवकाश उमेरसम्बन्धी नियममा पनि परिवर्तन गरिएको छ। २०२६ देखि अधिकांश रोजगारदाताले सामान्य अवकाश उमेर ७२ वर्ष लागू गर्नुपर्नेछ। यसअघि रहेका कम उमेरका अनिवार्य अवकाशका आन्तरिक नियमहरू हटाउनुपर्नेछ, यद्यपि केही विशेष पेशामा अपवाद कायम रहनेछ।
सडकमार्फत सामान ढुवानी गर्ने क्षेत्रका लागि HSE कार्ड बोक्नुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था पनि लागू गरिएको छ।
कर र आर्थिक क्षेत्रमा नयाँ पहल
सरकारले युवालाई रोजगारीतर्फ आकर्षित गर्ने उद्देश्यले नयाँ कर प्रोत्साहन कार्यक्रम घोषणा गरेको छ।
यस योजनाअन्तर्गत २० देखि ३५ वर्ष उमेर समूहका करिब एक लाख युवालाई छनोट प्रक्रिया मार्फत पाँच वर्षसम्म आम्दानी करमा विशेष छुट दिने प्रस्ताव गरिएको छ। योग्य सहभागीहरूले वार्षिक करिब २७,५०० NOK सम्म बचत गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
त्यस्तै, विदेशबाट नर्वेमा काम गर्न आउने केही कामदारहरूले “कम्युटर” (Commuter) कर व्यवस्था अन्तर्गत लाभ प्राप्त गर्न सक्ने नयाँ व्याख्या सार्वजनिक गरिएको छ। यसबाट योग्य विदेशी कामदारहरूले कर फिर्ता (Tax Refund) पाउने सम्भावना बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यातायात र जरिवानासम्बन्धी नियममा परिवर्तन
सार्वजनिक यातायात प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्न सरकारले बस तथा रेलको मासिक टिकटमा मूल्य कटौती गरेको छ। धेरै यात्रुहरूले मासिक रूपमा करिब १०० NOK सम्म बचत गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
जलमार्ग सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै डुङ्गा सञ्चालनसम्बन्धी जरिवाना पनि उल्लेखनीय रूपमा बढाइएको छ। गति सीमा उल्लङ्घन गर्दा लाग्ने जरिवाना १,५०० NOK बाट बढाएर ५,००० NOK पुर्याइएको छ। आवश्यक प्रमाणपत्रबिना उच्च गतिका डुङ्गा चलाउँदा ७,५०० NOK सम्म जरिवाना लाग्न सक्छ।
इलेक्ट्रिक गाडी (EV) प्रयोगकर्ताका लागि केही प्रोत्साहनहरू क्रमशः घटाइए पनि चार्जिङ प्रणालीलाई थप सहज बनाउने प्रयास गरिएको छ। नयाँ नियमअनुसार धेरै चार्जिङ स्टेशनमा विभिन्न एप प्रयोग गर्नुको सट्टा सीधै बैंक कार्डमार्फत भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था विस्तार गरिनेछ।
नेपाली समुदायले के ध्यान दिने?
नर्वेमा बसोबास गर्ने नेपालीहरूका लागि भाषा परीक्षा, भिसा तथा बसोबाससम्बन्धी आवश्यकताहरूमा आएको परिवर्तन विशेष महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। स्थायी बसोबास, रोजगार अनुमति, कर फिर्ता वा विद्यार्थी अनुमतिसम्बन्धी प्रक्रियामा रहेका व्यक्तिहरूले नयाँ नियमहरू आफ्नो अवस्थामा लागू हुन्छन् कि हुँदैनन् भनेर सम्बन्धित निकायको आधिकारिक जानकारी नियमित रूपमा जाँच गर्नु उपयुक्त हुनेछ।
२०२६ का यी परिवर्तनहरू नर्वेको श्रम बजार, सार्वजनिक स्वास्थ्य, अध्यागमन प्रणाली र यातायात व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित बनाउने दिशामा केन्द्रित देखिन्छन्।