सामाजिक सञ्जालमा कसैले सामान्य कामको बदलामा हजारौँ क्रोनर दिने प्रस्ताव गर्यो भने त्यो निकै आकर्षक लाग्न सक्छ। तर, यदि त्यो काम आफ्नो बैंक खातामा आएको रकम अर्को व्यक्तिको खातामा ट्रान्सफर गरिदिने मात्र हो भने अत्यन्तै सावधान हुनुपर्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्। यस्ता गतिविधिहरूमार्फत अपराधीहरूले अवैध रूपमा कमाएको कालोधन सार्न सर्वसाधारणलाई प्रयोग गर्ने गरेका छन्।
यसरी अरूको पैसा ओसारपसार गरिदिने व्यक्तिलाई नर्वेमा pengemuldyr अर्थात् 'मनि म्युएल' भनिन्छ। अपराधीहरूले आफ्नो अवैध रकम सीधै सार्नुको सट्टा बिचौलियाका रूपमा अर्को व्यक्तिको बैंक खाता प्रयोग गर्ने गर्छन्। यस प्रक्रियामा खातावालाले आफ्नो खातामा पैसा प्राप्त गर्छ, त्यसलाई अर्कै खातामा पठाउँछ र त्यसबापत निश्चित कमिसन राख्न पाउँछ। तर, यसरी सारिने रकम ठगी वा अन्य गम्भीर अपराधबाट आर्जन गरिएको हुन सक्छ।
WhatsApp र Snapchat बाटै आउँछन् प्रस्ताव
DNB को फाइनान्सियल साइबर क्राइम सेन्टर का अनुसार यस्ता काममा मानिसहरूको भर्ती चिनजानका व्यक्तिमार्फत मात्र नभई सामाजिक सञ्जाल र मेसेजिङ एपका समूहहरूबाट समेत हुने गरेको छ। उदाहरणका लागि, 'एकै साँझमा १० हजार क्रोनर कमाउनुहोस्, जसका लागि केवल एउटा नर्वेजियन बैंक खाता (Norwegian bank account) भए पुग्छ' भन्ने जस्ता लोभलाग्दा प्रस्तावहरू आउन सक्छन्।
प्रस्ताव स्वीकार गरेपछि खातामा कुनै अपरिचित स्रोतबाट पैसा आउँछ र त्यो रकम अर्को खातामा पठाउन निर्देशन दिइन्छ। DNB का अनुसार, जो कसैले आफैँ गर्न सक्ने सामान्य बैंक कारोबार गरिदिएबापत मात्रै कसैले हजारौँ क्रोनर दिन तयार हुन्छ भने त्यसमाथि शंका गर्ने यो पर्याप्त आधार हो।
Finans Norge का अनुसार यसमा संलग्न हुनुको मुख्य कारण आर्थिक प्रलोभन भए पनि सबै व्यक्ति एउटै परिस्थितिमा यस्तो काममा फस्दैनन्। कोही सजिलै अतिरिक्त पैसा कमाउने लोभमा पर्छन् भने कोही ऋणको बोझ, दबाब वा धम्कीका कारण पनि यस्तो अवैध काममा तानिन सक्छन्।
युवा वर्ग विशेष जोखिममा
DNB ले यसअघि प्रकाशित गरेको एक रिपोर्टअनुसार १४ देखि २४ वर्ष उमेर समूहका किशोर तथा युवाहरू यस्ता प्रस्तावप्रति सबैभन्दा बढी आकर्षित हुने गरेका छन्। यद्यपि, यो जोखिम युवा वर्गमा मात्र सीमित छैन। कम आम्दानी भएका वा छिट्टै र सजिलै पैसा कमाउने उपाय खोजिरहेका जुनसुकै उमेरका व्यक्तिहरू पनि यसको सिकार हुन सक्छन्।
यसको सबैभन्दा ठूलो समस्या भनेकै सुरुमा एकदमै सामान्य र निर्दोष देखिने कामले अन्ततः व्यक्तिलाई गम्भीर आर्थिक अपराधमा फसाउनु हो। अपराधीहरूले अर्को व्यक्तिको खाता प्रयोग गरेर पैसा ओसारपसार गर्दा त्यो रकमको वास्तविक स्रोत र त्यसको सम्बन्ध कोसँग छ भन्ने कुरा लुकाउन निकै सहज हुन्छ।
'मलाई थाहा थिएन' भन्नुले मात्रै उन्मुक्ति मिल्दैन
आफ्नो खातामा आएको पैसा अपराधसँग सम्बन्धित छ भन्ने कुरा स्पष्ट रूपमा थाहा नभएको अवस्थामा पनि कानुनी झमेलाबाट बच्न सकिँदैन। DNB का अनुसार, अन्जानमै वा लापरबाहीका कारण भएको सम्पत्ति शुद्धीकरण (Money Laundering) समेत सजाययोग्य हुन सक्छ। अपराधको गम्भीरता हेरी ठूलो रकम जरिवाना तिर्नुपर्ने वा जेल सजाय नै हुन सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ।
यसबाहेक, बैंकले कुनै शंकास्पद गतिविधि भेटाएमा त्यस्ता ग्राहकविरुद्ध कडा कदम चाल्न सक्छ। केही अवस्थामा यस्ता व्यक्तिहरू बैंकको ग्राहक नै रहिरहे पनि उनीहरूले प्रयोग गर्न पाउने बैंकिङ सेवा र सुविधाहरूमाथि बैंकले निकै कडा प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने DNB ले जनाएको छ।
शंकास्पद कारोबारसम्बन्धी रिपोर्टमा उल्लेख्य वृद्धि
आर्थिक तथा वातावरणीय अपराध अनुसन्धान गर्ने नर्वेको राष्ट्रिय निकाय (Økokrim) को आधिकारिक तथ्यांकअनुसार नर्वेका वित्तीय संस्थाहरूबाट आउने शंकास्पद कारोबारसम्बन्धी रिपोर्टको संख्या पछिल्ला वर्षहरूमा अत्यधिक बढेको छ।
बैंकहरूले पठाएका यस्ता रिपोर्टहरूको संख्या सन् २०२१ मा ११,०४५ रहेकोमा सन् २०२५ मा बढेर २३,५८६ पुगेको छ। यद्यपि, यी सबै रिपोर्टहरू pengemuldyr सँग मात्र सम्बन्धित नहुने भएकाले यसैलाई मात्र आधार मानेर घटनाको ठ्याक्कै संख्या भने यकिन गर्न सकिँदैन।
समग्रमा सबै रिपोर्टिङ क्षेत्रहरूबाट Økokrim मा आएका शंकास्पद रिपोर्टहरूको कुल संख्या सन् २०२१ मा १६,५१३ थियो भने सन् २०२५ मा यो संख्या ३३,३११ पुगेको आधिकारिक तथ्यांकले देखाउँछ।
अभिभावकहरूले पनि आफ्ना किशोर तथा युवा उमेरका छोराछोरीहरूसँग यस्ता विषयमा बेलैमा कुराकानी गर्नु अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। DNB र Økokrim दुवैले सजिलै पैसा कमाउने लोभलाग्दा प्रस्तावहरू र आफ्नो बैंक खाता अरूलाई प्रयोग गर्न दिँदा निम्तिन सक्ने गम्भीर कानुनी जोखिमहरूबारे सचेत गराउनु नै यसको रोकथामको सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय भएको बताएका छन्।
यसको एउटै छोटो र सरल नियम छ: यदि पैसा तपाईंको होइन भने, कुनै पनि अपरिचित व्यक्तिका लागि आफ्नो खातामा लिने र अर्को खातामा पठाउने काम कहिल्यै नगर्नुहोस्।