बस्ने ठाउँ गुमाएका वा अर्को दिन बस्ने ठाउँ नभएका मानिसले NAV सँग अस्थायी आवासका लागि सहयोग माग्ने क्रम पछिल्ला वर्षमा बढेको छ। तर नयाँ अध्ययनले यस्तो सहयोग दिने तरिका र अस्थायी आवासबाट स्थायी घरतर्फ लैजाने काम NAV कार्यालयअनुसार फरक हुने देखाएको छ।
Fafo र NOVA का अनुसन्धानकर्ताले तयार पारेको Boligarbeid i Nav – Mer enn tak over hodet प्रतिवेदन ६ अक्टोबर २०२६ मा प्रकाशित भएको हो। अध्ययनले अस्थायी आवास आवश्यक पर्ने मानिस को हुन्, NAV कार्यालयहरूले कसरी काम गरिरहेका छन् र मानिसलाई छिटो स्थायी घरमा पुर्याउन कस्तो अभ्यास उपयोगी हुन्छ भन्ने जाँच गरेको छ।
भेदभाव, न्यून आम्दानी र महँगो घरभाडा
निजी घरभाडा बजारमा हुने भेदभाव केही व्यक्तिलाई स्थायी घर पाउनबाट रोक्ने समस्यामध्ये एक रहेको प्रतिवेदनले औँल्याएको छ। न्यून आम्दानी, बढ्दो घरभाडा र कोमुनेको घरका लागि लामो प्रतीक्षा पनि अस्थायी आवासबाट बाहिरिन कठिन बनाउने कारण हुन्।
प्रतिवेदनमा समेटिएका अनुभवअनुसार केही विदेशी पृष्ठभूमिका बालबच्चासहितका परिवारले निजी घर खोज्दा भेदभाव सामना गर्छन्। आर्थिक अवस्था कमजोर भएमा वा कोमुनेको घरका लागि लामो समय पर्खनुपरेमा उनीहरूले उपयुक्त स्थायी घर पाउने सम्भावना थप कमजोर हुन सक्छ।
यसको अर्थ विदेशी पृष्ठभूमि भएका सबै मानिसले भेदभाव सामना गर्छन् वा अस्थायी आवासमा बस्ने सबै व्यक्ति आप्रवासी हुन् भन्ने होइन।
Fafo का अनुसार सहयोग माग्नेहरू एउटै प्रकारका समूह होइनन्। उनीहरू फरक सामाजिक, आर्थिक, स्वास्थ्य तथा पारिवारिक परिस्थितिका कारण घरविहीन भएका हुन्छन्।
पारिवारिक पुनर्मिलनपछि पनि आकस्मिक समस्या
पारिवारिक पुनर्मिलनबाट परिवार नर्वे आइपुग्ने समयमा पर्याप्त ठूलो र उपयुक्त घर तयार नभए आकस्मिक आवास समस्या उत्पन्न हुन सक्ने प्रतिवेदनले देखाएको छ। नर्वेमा पहिलेबाट बसिरहेको व्यक्तिसँग सानो आवास मात्र भएमा परिवारका सदस्य आइपुगेपछि त्यहाँ सबैलाई बस्न सम्भव नहुन सक्छ।
यस्तो अवस्थामा परिवारले तुरुन्तै नयाँ घर खोज्नुपर्ने हुन्छ। तर पर्याप्त आम्दानी, धरौटी रकम वा घरधनीले स्वीकार गर्ने आर्थिक सुरक्षा नभए निजी बजारबाट घर पाउन कठिन हुन सक्छ। त्यसमाथि विदेशी नाम वा पृष्ठभूमिका कारण छनोटमा पछि पारिएमा परिवार अस्थायी आवासमा पुग्न सक्छ।
अस्थायी आवास भनेको के हो?
अर्को दिन सुत्न र बस्नका लागि कुनै ठाउँ नभएको व्यक्तिलाई अस्थायी आवास खोजिदिनु NAV को जिम्मेवारी हो। साथी, परिचित वा आफन्तको घरमा केही समयका लागि मात्र बसेको व्यक्तिले पनि आफ्नो बस्ने व्यवस्था सकिन लागेको अवस्थामा सहयोग माग्न सक्छ।
अस्थायी आवास व्यक्तिको आवश्यकताअनुसार सुरक्षित र उपयुक्त स्तरको हुनुपर्छ। आवासको पैसा तिर्न नसक्ने व्यक्तिले आर्थिक सामाजिक सहायताका लागि पनि आवेदन दिन सक्छ। अस्थायी व्यवस्था लामो समयका लागि बनाइएको होइन, र आवश्यक परे NAV ले स्थायी घर खोज्न पनि सहयोग गर्न सक्छ।
स्थायी घर खोज्दा NAV ले उपलब्ध घर पत्ता लगाउन, घर हेर्ने समय मिलाउन, आवश्यक परे सँगै घर हेर्न जान, कोमुनेको घरका लागि आवेदन दिन र अन्य स्थानीय सेवासँग सम्पर्क गराउन सहयोग गर्न सक्छ। घरभाडा वा धरौटी रकमका लागि आर्थिक सहायता आवश्यक भए सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नुअघि स्थानीय NAV कार्यालयसँग कुरा गर्नुपर्ने हुन्छ।
कोमुनेअनुसार सहयोगमा ठूलो भिन्नता
प्रतिवेदनले अस्थायी आवास उपलब्ध गराउने र स्थायी घरतर्फ लैजाने काम कोमुने तथा NAV कार्यालयअनुसार फरक हुने देखाएको छ। घरभाडा बजारको अवस्था, उपलब्ध कोमुने आवास, स्थानीय सेवाबीचको सहकार्य र कार्यालयले आवाससम्बन्धी काम कसरी व्यवस्थित गरेको छ भन्ने कुराले सहयोगमा प्रभाव पार्छ।
कतिपय कार्यालयले अस्थायी आवास मिलाउनमै धेरै समय खर्चिन्छन्। अनुसन्धानकर्ताका अनुसार सुरक्षित घरको व्यवस्था NAV ले एक्लै गर्न सक्दैन; यसका लागि कोमुनेका सामाजिक, मानसिक स्वास्थ्य र अन्य निकायबीच समन्वय आवश्यक हुन्छ। सन् २०२४ देखि २०२६ सम्म गरिएको यो अध्ययन NAV कार्यालयहरूको सर्वेक्षण, पाँचवटा कोमुनेको विस्तृत अध्ययन र तीन स्थानका कर्मचारीसँगको छलफलमा आधारित छ।
साझा तथ्यांक प्रणालीको अभाव
प्रतिवेदनले NAV सँग आवाससम्बन्धी पर्याप्त साझा अभिलेख नभएको औँल्याएको छ। अस्थायी आवासमा को, कति समय बसे र उनीहरूले स्थायी घर पाए वा पाएनन् भन्ने व्यवस्थित विवरण आवश्यक छ। कार्यालयहरूपिच्छे फरक तरिकाले तथ्यांक राख्दा समस्याको वास्तविक आकार बुझ्न र कुन सहयोग प्रभावकारी भयो भनेर मूल्याङ्कन गर्न कठिन भएको अनुसन्धानकर्ताको भनाइ छ।
घर नभए कहाँ सम्पर्क गर्ने?
आज राति वा अर्को दिन सुत्ने र बस्ने ठाउँ नभए आफू रहेको स्थानको स्थानीय NAV कार्यालयमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ। सहयोग खोज्ने व्यक्तिले आकस्मिक रूपमा अस्थायी आवास आवश्यक परेको कुरा स्पष्ट रूपमा बताउनुपर्छ।
NAV ले आवेदनबारे औपचारिक निर्णय दिनुपर्छ र निर्णयविरुद्ध उजुरी गर्ने अधिकार पनि हुन्छ। अस्थायी आवास व्यक्तिको आवश्यकता र परिस्थितिअनुसार सुरक्षित तथा उपयुक्त हुनुपर्छ।
बालबालिका साथमा भए, स्वास्थ्यसम्बन्धी आवश्यकता भए वा अन्य विशेष परिस्थिति भए आवेदन गर्दा जानकारी दिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
प्रतिवेदनको निष्कर्षअनुसार मानिसलाई एक रातका लागि छानो उपलब्ध गराउनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। अस्थायी व्यवस्थाबाट सुरक्षित र स्थायी घरमा जान सक्ने गरी आर्थिक परामर्श, घर खोज्ने सहयोग र स्थानीय सेवाबीच समन्वय आवश्यक छ।